Siedem dekad rozwoju chirurgii dziecięcej, tysiące leczonych pacjentów i rozwiązania, które zmieniały standardy leczenia wad wrodzonych. Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu obchodzi jubileusz 70-lecia powołania. Od początku swojej działalności rozwija specjalistyczne leczenie dzieci, szczególnie pacjentów z wadami wrodzonymi, chorobami układu moczowego i nowotworami. Dziś jest jednym z wiodących ośrodków chirurgii dziecięcej w Polsce i europejskim ośrodkiem referencyjnym w zakresie rzadkich wad wrodzonych.


Klinika została powołana decyzją ministra zdrowia w październiku 1955 r. jako czwarta klinika chirurgii dziecięcej w Polsce. Jej pierwszym kierownikiem był dr Adam Michejda. Od 2008 r. Kliniką kieruje prof. dr hab. n. med. Dariusz Patkowski, który jest związany z jednostką od 1986 r.

Dziś Klinika obejmuje działalność z zakresu chirurgii, urologii i onkologii dziecięcej, a także wybranych procedur neurochirurgicznych, ortopedycznych, traumatologicznych i chirurgii plastycznej. Szczególne miejsce zajmuje leczenie wad wrodzonych, również u noworodków wymagających operacji w pierwszych dniach życia. Aktualnie ponad 30 proc. zabiegów wykonywanych w Klinice stanowią procedury endoskopowe.

Od operacji noworodków do chirurgii małoinwazyjnej

Historia Kliniki jest związana z rozwojem nowoczesnej chirurgii dziecięcej w Polsce. Jednym z najważniejszych obszarów działalności od początku jej istnienia była chirurgia noworodka, w tym leczenie zarośnięcia przełyku – ciężkiej wady wrodzonej wymagającej pilnego leczenia operacyjnego.

Wrocławski ośrodek przez lata rozwijał metody leczenia tych pacjentów, stopniowo przechodząc od klasycznych operacji do technik małoinwazyjnych. Prof. Dariusz Patkowski wraz z zespołem jako pierwszy w Polsce wykonał torakoskopowe zespolenie przełyku u noworodka z zarośnięciem przełyku. Doświadczenie zdobywane przez kolejne lata sprawiło, że Klinika stała się jednym z najbardziej doświadczonych ośrodków leczenia tej wady, a doświadczenie ośrodka wykorzystywane jest także poza Polską. Prof. Patkowski wykonywał tego typu operacje i prowadzi szkolenia dla lekarzy w wielu krajach.

– Jubileusz jest dobrą okazją, żeby spojrzeć na Klinikę nie tylko przez pryzmat jej historii, ale przede wszystkim ludzi, którzy przez siedem dekad budowali jej doświadczenie. To doświadczenie jest dziś bardzo ważne, bo chirurgia dziecięca wymaga nie tylko nowoczesnego sprzętu i technologii, ale także wiedzy zespołu, której nie da się zdobyć w krótkim czasie. Naszym zadaniem jest łączyć to, co wypracowały poprzednie pokolenia, z nowymi metodami leczenia i potrzebami współczesnych pacjentów – mówi Beata Freier , dyrektor Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu.

Laparoskopia, urologia i leczenie onkologiczne

Rozwój Kliniki to także wprowadzanie kolejnych technik małoinwazyjnych. Już w latach 90. we Wrocławiu wykonywano pierwsze zabiegi laparoskopowe u dzieci. Dziś chirurgia endoskopowa jest jednym z charakterystycznych elementów działalności Kliniki i obejmuje m.in. leczenie przepuklin pachwinowych oraz skomplikowane rekonstrukcje w przypadku wad wrodzonych.

Ważnym obszarem pozostaje również urologia dziecięca. Klinika prowadzi diagnostykę i leczenie zaburzeń funkcji dróg moczowych, wykorzystuje techniki zarówno endoskopowe, jak i wspomniane wcześniej laparoskopowe oraz zajmuje się leczeniem złożonych wad układu moczowego.

Drugim istotnym kierunkiem jest chirurgia onkologiczna dzieci i młodzieży. Kompleksowa opieka nad najmłodszymi pacjentami wymaga współpracy wielu specjalistów, a zaplecze Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego pozwala łączyć leczenie chirurgiczne z diagnostyką i terapiami prowadzonymi w innych jednostkach szpitala.

Wrocławskie doświadczenie w europejskiej sieci

Doświadczenie Kliniki zostało dostrzeżone także na poziomie europejskim. Jednostka należy do ERNICA – European Reference Network for rare Inherited and Congenital Anomalies, europejskiej sieci ośrodków zajmujących się rzadkimi wadami dziedzicznymi i wrodzonymi. Włączenie do sieci było potwierdzeniem kompetencji ośrodka w zakresie diagnostyki i leczenia złożonych wad wrodzonych.

Prof. Dariusz Patkowski: największa zmiana dokonała się w sposobie myślenia o dziecku

Siedem dekad historii Kliniki to czas ogromnego rozwoju medycyny, technologii i technik operacyjnych. Jednak zdaniem prof. Dariusza Patkowskiego, kierującego Katedrą i Kliniką Chirurgii i Urologii Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu i Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu, najważniejsza zmiana nie dotyczy wyłącznie sprzętu. Dokonała się przede wszystkim w sposobie myślenia o małym pacjencie i jego rodzinie.

– To jest zmiana, której nie można opisać jednym słowem. Zmieniło się wszystko. Oczywiście ogromny postęp dokonał się w zakresie sprzętu, ale przede wszystkim zmieniła się mentalność ludzi. Dziecko nie jest przedmiotem, tylko podmiotem naszej działalności. Dziś w procesie leczenia uczestniczy cała rodzina, a komfort pobytu dziecka w szpitalu ma znaczenie dla przebiegu leczenia. Byłem świadkiem tej rewolucji – podkreśla prof. Dariusz Patkowski.

Profesor przypomina, że jeszcze kilkadziesiąt lat temu standardy pobytu dziecka w szpitalu były zupełnie inne: mały pacjent pozostawał w oddziale bez stałej obecności rodziców, a kontakt z rodziną był bardzo ograniczony. Dziś obecność bliskich i partnerskie traktowanie pacjenta są integralną częścią opieki. Równolegle zmieniła się sama chirurgia – od kolejnych generacji sprzętu, przez rozwój technik endoskopowych, aż po chirurgię robotyczną.

– Pojawienie się endoskopii zrewolucjonizowało technikę zabiegów operacyjnych. Dzisiaj mamy roboty, a przyszłość trudno przewidzieć. Myślę jednak, że będziemy zmierzać w stronę coraz mniejszych, bardziej samodzielnych urządzeń, które będzie można wprowadzać do wnętrza organizmu i które będą wspierały leczenie, być może również z wykorzystaniem sztucznej inteligencji – mówi prof. Patkowski.

Na pytanie o to, co przez lata budowało wyjątkowość i rozpoznawalność wrocławskiej Kliniki, profesor odpowiada jednoznacznie: ludzie. Wskazuje na ciągłość szkoły chirurgicznej, szacunek dla pacjenta, odpowiedzialność za niego oraz gotowość do poszukiwania nowych rozwiązań. Ważną rolę odegrały również kontakty międzynarodowe i otwartość na doświadczenia innych ośrodków.

– Miałem szczęście być uczniem profesora Czernika, który wpoił nam zasady niezmienne do dziś: przede wszystkim szacunek dla pacjenta i odpowiedzialność za niego. Drugą rzeczą była otwartość na nowości i gotowość do podążania drogami mniej uczęszczanymi. To nie jest łatwe, bo najprościej iść za schematem, ale wtedy się nie rozwijamy. Wykorzystaliśmy szanse, jakie dawał dynamiczny rozwój chirurgii, nawiązaliśmy międzynarodową współpracę i dzięki temu Klinika jest dziś rozpoznawalnym ośrodkiem chirurgii endoskopowej nie tylko w Polsce i Europie, ale także na świecie – podkreśla prof. Dariusz Patkowski.

Jubileusz 70-lecia jest dla profesora także okazją do spojrzenia w przyszłość. Za miarę sukcesu kolejnej dekady uznaje nie tylko dalszy rozwój technologiczny, lecz również przekazanie Kliniki następnemu pokoleniu lekarzy.

– Jeżeli będę miał godnego następcę – a taką mam nadzieję – który będzie kontynuował tę drogę i będzie lepszy niż jego nauczyciel, to będzie spełnienie moich marzeń – mówi prof. Patkowski.

Dla kierownika Kliniki jubileusz ma również wymiar osobisty.

– Najcenniejsze jest dla mnie to, że nie zmarnowałem tych czterdziestu lat. Klinika jest dziś ośrodkiem, który się liczy. Dałem z siebie naprawdę bardzo dużo i cieszę się, że zaowocowało to sukcesem, który dzisiaj możemy wspólnie świętować – podsumowuje prof. Dariusz Patkowski.

Wiedza przekazywana kolejnym pokoleniom

Klinika jest jednocześnie miejscem leczenia, nauki i kształcenia przyszłych lekarzy. Prowadzi zajęcia dydaktyczne dla studentów, szkolenia specjalizacyjne i kursy z zakresu chirurgii dziecięcej, urologii, chirurgii onkologicznej oraz chirurgii endoskopowej. Rozwijana jest także działalność naukowa dotycząca m.in. wad wrodzonych i ich uwarunkowań.

Wrocławskie doświadczenie w leczeniu zarośnięcia przełyku stało się również podstawą działalności edukacyjnej i naukowej. Prof. Dariusz Patkowski jest autorem i współautorem publikacji oraz opracowań dotyczących tej wady, a doświadczenia zespołu wykorzystywane są w szkoleniu studentów Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu oraz lekarzy w Polsce i za granicą.

Klinika z myślą o kolejnych latach

Obchodzony jubileusz jest momentem podsumowania dorobku kilku pokoleń lekarzy, pielęgniarek, pracowników medycznych i administracyjnych, którzy przez lata tworzyli Klinikę. Jednocześnie jej działalność pokazuje, jak bardzo zmieniła się chirurgia dziecięca – od pionierskich operacji wykonywanych przy ograniczonych możliwościach technologicznych do precyzyjnych zabiegów małoinwazyjnych wykonywanych także u noworodków.

Dziś Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej USK przy ul. Borowskiej 213 pozostaje ośrodkiem, do którego trafiają dzieci z Dolnego Śląska i innych regionów Polski, w szczególności pacjenci wymagający wysokospecjalistycznego leczenia wad wrodzonych. Jej działalność łączy trzy obszary: leczenie, rozwój naukowy i kształcenie kolejnych pokoleń specjalistów.

Kontakt dla mediów:
dr Jadwiga Witek
Rzeczniczka prasowa
Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu
tel. 71 733 10 56; kom. 885 835 033; e-mail: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.


Biuro Prasowe | tel. 71 733 10 52; e-mail: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.