Wrocław, 3 kwietnia 2026 r.

Od postu do przejedzenia – jak spędzić święta w rodzinnym gronie zamiast na SOR-ze? Radzą specjaliści z USK we Wrocławiu

Święta to czas spotkań, rozmów i wspólnego stołu. To także okres, w którym – jak podkreślają specjaliści Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu (USK) – łatwo o przeciążenie organizmu. Jak zachować równowagę i uniknąć zdrowotnych konsekwencji świątecznego biesiadowania?

Świąteczną troskę o najbliższych często wyrażamy poprzez przygotowanie obfitych posiłków. Warto jednak pamiętać, że kluczowe znaczenie ma nie tylko jakość, ale i ilość jedzenia.

– Warto zwrócić uwagę na jakość potraw i ich objętość – podkreśla dr Radosław Kempiński z Kliniki Gastroenterologii, Hepatologii i Chorób Wewnętrznych USK. – W polskiej tradycji leży wielogodzinne biesiadowanie przy suto zastawionym stole i nie ma w tym nic złego, o ile będziemy pamiętali o proporcjach. Nie wyjdzie nam na zdrowie, kiedy zjemy za dużo jednego dnia. Nie zalecamy przeciążania żołądka nadmierną ilością pokarmu. Posiłki powinny być w święta rozłożone na kilka mniejszych porcji, np. cztery lub pięć lekkich dań przerywanych aktywnością ruchową. Żołądek nam za to podziękuje.

Na wielkanocnym stole nie zabraknie jajek. Jak wskazują specjaliści, nie ma jednego sztywnego limitu ich spożycia, jednak podstawą pozostaje zdrowy rozsądek.

– To nie powinno być więcej niż kilka sztuk dziennie. Pamiętajmy, że jajka pojawią się w różnych potrawach: w pastach, na miękko, na twardo czy w ciastach – tłumaczy dr Kempiński. Do tego ważne są dodatki. Jeśli wybieramy majonez, to niekoniecznie ten najbardziej tłusty – wersje lżejsze są szczególnie polecane osobom, które powinny pilnować diety. W przypadku osób starszych szczególnie ważne są lekkostrawne posiłki, mniejsze porcje oraz odpowiednie nawodnienie. Specjaliści przestrzegają także przed sięganiem po preparaty reklamowane jako „ratunek” przy przejedzeniu.

– Lepiej nie iść tą drogą. Zwykle są to środki o mało udowodnionej skuteczności, jeśli chodzi o realną ochronę wątroby czy trzustki. Zamiast wiary w „cudowny” lek, można już na etapie przygotowań pomyśleć o odtłuszczeniu potraw czy zrezygnowaniu ze smażenia. Można oczywiście wspomóc się ziołami poprawiającymi trawienie i nie zapominać o warzywach. Warto też pamiętać o nawodnieniu – trawienie będzie łatwiejsze, gdy dostarczymy organizmowi odpowiednią ilość wody.


SOR w gotowości

Szpitalny Oddział Ratunkowy USK (SOR) działa w święta w pełnej obsadzie. W tym czasie liczba pacjentów zwykle rośnie.

– Zwykle w okresie świątecznym widzimy większą liczbę pacjentów zgłaszających się po pomoc – przyznaje dr Janusz Sokołowski, kierownik SOR USK. – Część z nich trafia do nas z bólami wynikającymi z typowego przejedzenia, ale jest też sporo osób, które połączyły zbyt dużą ilość jedzenia z alkoholem. A do tego jeszcze w ferworze świątecznej atmosfery zapomniały o lekach przyjmowanych na stałe. To gotowa recepta na kłopoty – przestrzega dr Sokołowski.

Jeśli dolegliwości bólowe nie ustępują, a dodatkowo pojawiają się wymioty lub gorączka, konieczna jest pilna konsultacja lekarska. Objawy te mogą wskazywać m.in. na ostre zapalenie trzustki lub dróg żółciowych, które wymagają leczenia szpitalnego.

W okresie świątecznym lekarze obserwują również większą liczbę urazów.

– Spodziewamy się oczywiście obrażeń głowy i kończyn związanych z upadkami. To także mogą być złamania w obrębie bioder czy szyjki kości udowej u osób starszych, które są często transportowane na rodzinne spotkania. Warto zwrócić szczególną uwagę na seniorów. Wychodzą oni ze swoich bezpiecznych, znanych przestrzeni i w nowym otoczeniu mogą sobie nie poradzić na stromych schodach czy wysokich progach – dodaje dr Sokołowski.


Najważniejsza jest obecność

Święta to nie tylko jedzenie, ale przede wszystkim relacje. Dla wielu osób – szczególnie starszych – to najważniejszy czas w roku.

– Badania naukowe potwierdzają, że bezpośrednie kontakty interpersonalne nie tylko podnoszą jakość życia, ale nawet je przedłużają – przypomina prof. Małgorzata Sobieszczańska, kierownik Kliniki Geriatrii i Chorób Wewnętrznych USK. – Nie wszystkich naszych pacjentów udaje się wypisać do domu na ten czas, część chorych musi zostać na oddziale. Warto pamiętać o odwiedzinach w te dni, aby nie czuli się porzuceni. Ze swojej strony staramy się zapewnić im miłą i rodzinną atmosferę, ale personelu nie da się porównać z obecnością najbliższych.

Specjaliści przypominają, że seniorzy potrzebują nie tylko opieki medycznej, ale również rozmowy, uwagi i aktywizacji.

– Na oddziale widzimy, jak chętnie opowiadają o swoim życiu i dzielą się doświadczeniami. Rozmowa czasem jest dla nich ważniejsza niż samo leczenie – mówi prof. Sobieszczańska. – Mamy na przykład pacjentkę plastyczkę, która wprawdzie zmaga się już z zaawansowanym otępieniem, ale gdy pokazuje się jej obrazy, pięknie o nich opowiada. Sama też maluje. Inni układają puzzle, rozwiązują rebusy albo układają bukiety z kwiatów. Nasi lekarze starają się towarzyszyć pacjentom i słyszeć ich potrzeby.

Przy okazji świąt warto również pamiętać o osobach starszych w najbliższym otoczeniu.

– Jaka jest recepta na dobre święta? Być uważnym na potrzeby bliskich, okazać miłość, zrozumienie, cierpliwość i empatię – podsumowuje ekspertka.