Ponad połowa ze wszystkich wykonanych na Dolnym Śląsku przeszczepień nerek w 2025 roku – to najwyższy wynik od 10 lat w regionie i osiągnięcie zespołów transplantacyjnych Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu (USK). W marcu zespoły Kliniki Nefrologii, Medycyny Transplantacyjnej i Chorób Wewnętrznych oraz Kliniki Chirurgii Naczyniowej, Ogólnej i Transplantacyjnej USK obchodzą 60. rocznicę pierwszego w Polsce przeszczepienia nerki od dawcy żywego, przeprowadzonego przez zespół prof. Wiktora Brossa. To wydarzenie, które zapisało się w historii polskiej medycyny, do dziś stanowi fundament rozwoju transplantologii w regionie i kraju.

Pierwsze w Polsce udane przeszczepienie nerki od dawcy rodzinnego wykonano 31 marca 1966 r. na ówczesnej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Od tego czasu ośrodek nieprzerwanie rozwija program transplantacji nerek, w tym przeszczepień od dawców żywych. Dziś kliniki Nefrologii, Medycyny Transplantacyjnej i Chorób Wewnętrznych oraz Chirurgii Naczyniowej, Ogólnej i Transplantacyjnej USK we Wrocławiu pozostają jedynym ośrodkiem na Dolnym Śląsku realizującym tego typu procedury. Co podkreślają specjaliści, dawstwo rodzinne nie dotyczy tylko osób faktycznie spokrewnionych.

Rekordowe wyniki i rozwój programu

Rok 2025 był dla USK przełomowy – przeprowadzono 77 transplantacji nerek, co stanowiło ponad połowę ze 130 wszystkich tego typu zabiegów wykonanych na Dolnym Śląsku. To najwyższy wynik ośrodka w ostatniej dekadzie. W 2026 roku wykonano już 20 przeszczepień, co potwierdza utrzymującą się wysoką aktywność programu.

Od lat rozwijany jest również program przeszczepień od dawców żywych, który znacząco zwiększa szanse pacjentów na szybsze leczenie i lepsze wyniki terapii. Wrocławski ośrodek konsekwentnie prowadzi działania edukacyjne i informacyjne, kierowane m.in. do środowiska medycznego oraz pacjentów, zwiększając świadomość tej formy leczenia.

– Wyniki ostatnich lat pokazują, że konsekwentnie rozwijany program transplantacji nerek w naszym ośrodku przynosi realne efekty – zarówno w liczbie wykonywanych zabiegów, jak i w dostępności leczenia dla pacjentów – podkreśla prof. dr hab. Mirosław Banasik, kierujący Kliniką Nefrologii i Medycyny Transplantacyjnej USK we Wrocławiu. – Szczególnie ważny jest dla nas rozwój przeszczepień od dawców żywych, które dają najlepsze rokowania i skracają czas oczekiwania na transplantację. To kierunek, który będziemy dalej wzmacniać.

Klinika Chirurgii Naczyniowej, Ogólnej i Transplantacyjnej – filar programu transplantacyjnego

Kluczową rolę w rozwoju transplantologii w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym we Wrocławiu odgrywa Klinika Chirurgii Naczyniowej, Ogólnej i Transplantacyjnej, kierowana przez prof. dr. hab. Dariusza Janczaka. To właśnie zespoły chirurgiczne tej jednostki odpowiadają za realizację najbardziej wymagających procedur transplantacyjnych – od pobrania narządu, przez jego przygotowanie, aż po sam zabieg przeszczepienia.

Od początku działalności programów transplantacyjnych we Wrocławiu przeprowadzono już ponad 2,5 tysiąca przeszczepień nerek oraz kilkaset transplantacji wątroby, co świadczy o wieloletnim doświadczeniu i konsekwentnym rozwoju ośrodka.

– Transplantacja to jedna z najbardziej wymagających procedur we współczesnej medycynie – wymaga precyzji, doświadczenia i doskonale zorganizowanej współpracy całego zespołu. Każdy etap, od kwalifikacji dawcy i biorcy po sam zabieg i opiekę pooperacyjną, musi być przeprowadzony z najwyższą starannością, bo za każdą procedurą stoi konkretny pacjent i jego szansa na życie – podkreśla prof. Dariusz Janczak, kierownik Kliniki Chirurgii Naczyniowej, Ogólnej i Transplantacyjnej USK we Wrocławiu. – Nasza klinika odpowiada za chirurgiczny aspekt programu transplantacyjnego, co wymaga nie tylko najwyższych kompetencji operacyjnych, ale także ścisłej współpracy z zespołami nefrologicznymi, anestezjologicznymi i koordynacyjnymi. To właśnie dzięki tej współpracy możliwe jest osiąganie coraz lepszych wyników leczenia oraz podejmowanie się najbardziej złożonych przypadków klinicznych.

Współpraca, która zaczyna się na etapie pobrania narządu

Do przeprowadzenia procedury przeszczepienia narządu od żywego dawcy niezbędna jest ścisła współpraca z Uniwersyteckim Centrum Urologii (UCU), którym kieruje prof. dr hab. Tomasz Szydełko. To właśnie specjaliści UCU odpowiadają za jeden z kluczowych etapów całego procesu – pobranie nerki do przeszczepu. Procedury te realizowane są z wykorzystaniem metody laparoskopowej, która pozwala ograniczyć obciążenie dla dawcy i skrócić czas rekonwalescencji.

Współpraca zespołów urologicznych z chirurgami transplantacyjnymi, nefrologami oraz anestezjologami ma charakter ścisły i wieloetapowy – od kwalifikacji dawcy, przez planowanie zabiegu, aż po jego realizację i opiekę pooperacyjną. Precyzja na etapie pobrania narządu ma bezpośredni wpływ na powodzenie całej transplantacji oraz funkcjonowanie przeszczepionej nerki u biorcy.

– Pobranie nerki to jeden z najbardziej wymagających i odpowiedzialnych etapów całego procesu transplantacyjnego. Kluczowe jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa dawcy oraz optymalnych warunków dla przeszczepianego narządu – podkreśla prof. dr hab. Tomasz Szydełko, kierownik Uniwersyteckiego Centrum Urologii USK we Wrocławiu. – Dzięki doświadczeniu zespołu oraz stosowaniu metod, w których się specjalizujemy, możemy przeprowadzać te procedury w sposób precyzyjny i bezpieczny, co bezpośrednio przekłada się na powodzenie całej transplantacji.

Nowoczesne metody i kompleksowa opieka

Ważnym etapem w rozwoju programu było wprowadzenie w 2014 roku wspomnianej wcześniej laparoskopowej metody pobrania nerki od dawcy żywego – mniej inwazyjnej i bezpieczniejszej dla dawcy. Klinika realizuje także zaawansowane procedury transplantacyjne u pacjentów wysokiego ryzyka, w tym wysokoimmunizowanych biorców – czyli osób, u których układ odpornościowy wytworzył liczne przeciwciała utrudniające znalezienie zgodnego dawcy i zwiększające ryzyko odrzucenia przeszczepu – czy chorych wymagających leczenia odczulającego.

Przykliniczna Poradnia Transplantacji Nerek w USK pozostaje jedną z największych w Polsce – rocznie udziela ponad 10 tys. porad, a pod jej opieką znajduje się około 1200 biorców przeszczepów.

Dializoterapia – kluczowy element opieki nad pacjentem nefrologicznym

Choroby nerek pozostają jednym z największych wyzwań zdrowotnych – w Polsce dotyczą nawet 4,7 mln osób, a dla tysięcy pacjentów każdego roku jedyną szansą leczenia staje się dializoterapia lub przeszczep. W tym kontekście kluczową rolę odgrywa rozwinięty program leczenia nerkozastępczego w USK we Wrocławiu.

Pod stałą opieką Stacji Dializ pozostaje blisko 100 pacjentów, a rocznie wykonywanych jest około 17 tysięcy zabiegów hemodializy i hemodiafiltracji. Klinika utrzymuje także stabilny poziom dializ otrzewnowych, rozwijając jednocześnie nowoczesne formy terapii, które zwiększają komfort i dostępność leczenia.

– Dializoterapia pozostaje kluczowym elementem leczenia pacjentów z zaawansowaną przewlekłą chorobą nerek. Dbamy o to, by była prowadzona w sposób bezpieczny, zgodny z aktualną wiedzą medyczną i jednocześnie jak najmniej obciążający dla chorego. Równolegle przygotowujemy pacjentów do przeszczepienia nerki, które – jeśli jest możliwe – stanowi optymalną metodę leczenia i realną szansę na poprawę jakości oraz długości życia – dodaje prof. Mirosław Banasik.

Dzięki możliwości przeszczepienia nerki preemptive, tj. jeszcze przed koniecznością wdrożenia dializoterapii, pacjenci mogą uniknąć konieczności stosowania obciążających zdrowotnie i socjoekonomicznie zabiegów. Co szczególnie istotne, około połowa zrealizowanych w ubiegłym roku przeszczepień rodzinnych została przeprowadzona jako preemptive. Właśnie dlatego tak istotne jest budowanie społecznej otwartości na żywe dawstwo.

Do przeszczepu wyprzedzającego ponad dwa lata temu przygotowywało się małżeństwo z Zielonej Góry Katarzyna i Paweł Konsurowie.

– Podczas jednej z wizyt dopytałem lekarza o wyniki i wtedy pojawił się temat dializ lub przeszczepu wyprzedzającego. Wiedzieliśmy, że mamy tę samą grupę krwi. Rozmawialiśmy o tym w rodzinie – dzieci też chciały pomóc, ale uznałem, że ze względów praktycznych ja będę pierwszy – wspomina Pan Paweł Konsur. – Nie miałem obaw o swoje zdrowie. Żona była w potrzebie, więc decyzja o ratowaniu jej była dla mnie oczywista.

Ostatecznie jednak, po tym jak stan nerek Pani Katarzyny nagle się pogorszył, musiała skorzystać z dializoterapii. Półtora roku później, w marcu 2025 roku, małżeństwo z sukcesem zostało poddane procedurze w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym we Wrocławiu. Doświadczenie specjalistów miało bezpośrednie przełożenie na finał zabiegu.

– 13 marca dostaliśmy zgodę, a 17 marca odbył się przeszczep. Zespół chirurgów zadziałał sprawnie. Lekarz powiedział, że nerka męża podjęła pracę natychmiast po podłączeniu, jeszcze przed zszyciem rany – podsumowuje Pani Katarzyna Konsur.

Koordynacja, która ratuje życie

Istotnym wzmocnieniem programu transplantacyjnego w USK było powołanie Biura ds. Donacji i Transplantacji, które odpowiada za kompleksową koordynację procesu przeszczepowego – od identyfikacji potencjalnych dawców, przez współpracę z zespołami klinicznymi, aż po organizację całego procesu donacji i transplantacji.

Działalność Biura usprawnia procedury, zwiększa liczbę skutecznie przeprowadzanych transplantacji oraz wzmacnia współpracę pomiędzy oddziałami szpitala i instytucjami zewnętrznymi.

– Transplantologia to obszar, w którym kluczowe znaczenie mają czas, organizacja i sprawna komunikacja między zespołami. Rolą Biura jest czuwanie nad całym procesem, tak aby każdy potencjalny dawca mógł realnie pomóc pacjentom oczekującym na przeszczep. Dzięki temu zwiększamy dostępność leczenia i skracamy drogę pacjenta do transplantacji – tłumaczy Mateusz Rakowski, kierownik Biura ds. Donacji i Transplantacji USK we Wrocławiu.

Dziedzictwo i przyszłość

Historia ośrodka sięga 1958 roku, kiedy rozpoczęto działalność naukowo-leczniczą w zakresie nefrologii – jako jednej z pierwszych w Europie jednostek z tą specjalnością w nazwie. Od tego czasu rozwijane są zarówno metody leczenia nerkozastępczego, jak i nowoczesne techniki transplantacyjne.

Dziś Klinika Nefrologii, Medycyny Transplantacyjnej i Chorób Wewnętrznych oraz Klinika Chirurgii Naczyniowej, Ogólnej i Transplantacyjnej USK we Wrocławiu pozostają jednymi z kluczowych ośrodków transplantacyjnych w Polsce, łącząc wieloletnie doświadczenie z nowoczesną medycyną. Jubileusz 60-lecia to nie tylko okazja do podsumowań, ale także potwierdzenie, że rozwój transplantologii w regionie opiera się na konsekwencji, wiedzy i zaangażowaniu całego zespołu medycznego.

Kontakt dla mediów:

Agata Grzelińska
Rzecznik prasowy, tel.: 71 733 10 52, e-mail: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.