TYTUŁ:	SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT
					
OBIEKT:          	PRZEBUDOWA I REMONT CZĘŚCI BUDYNKU „D”, ODDZIAŁU I PORADNI ENDOKRYNOLOGII, DIABETOLOGII I LECZENIA IZOTOPAMI UNIWERSYTECKIEGO SZPITALA KLINICZNEGO PRZY WYB.  L. PASTEURA 4 WE WROCŁAWIU WRAZ Z BUDOWĄ WENTYLACJI MECHANICZNEJ I KLIMATYZACJI ORAZ PRZEBUDOWĄ INSTALACJI ELEKTROENERGETYCZNYCH,WODOCIĄGOWYCH, KANALIZACYJNYCH, CIEPLNYCH I MEDYCZNYCH..

KATEGORIA OBIEKTU BUDOWLANEGO: 	XI

ADRES
INWESTYCJI: 		UL. WYB. L. PASTEURA 4, 50-369 WROCŁAW, DZIAŁKA NR 33, ARKUSZ MAPY 30

INWESTOR:          		UNIWERSYTECKI SZPITAL KLINICZNY IM. JANA MIKULICZA-RADECKIEGO WE WROCŁAWIU

ADRES              
INWESTORA:		UL. BOROWSKA 213, 50-556 WROCŁAW

JEDNOSTKA
PROJEKTOWA:        	SMART Architekci Szymon Mazurek     	                                                                   
	51-126 Wrocław, ul. Milicka 68			
	www. smartarchitekci.pl
	REGON 020706115 NIP 615-190-51-85	

Oświadczam, że niniejszy Projekt  jest zgodnie z art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane  z późn. zm. i jest zgodny z polskimi przepisami, zasadami wiedzy technicznej, uzgodniony międzybranżowo oraz kompletny z punktu widzenia celu, któremu ma służyć.

CZĘŚĆ (BRANŻA) INSTALACJE ELEKTRYCZNE:                                                                                                      
OPRACOWANIE
ZAKRES – PROJEKT CZĘŚCI INSTALACJE ELEKTRYCZNE 	
Specjalność instalacyjno – inżynieryjna w zakresie sieci i inst. elekr.   .
		
mgr inż. Marcin Domagała	

(podpis)	

KLASYFIKACJA CPV

45311100-1 - Roboty w zakresie okablowania elektrycznego
45311200-2 - Roboty w zakresie instalacji elektrycznych
45310000-3 - Roboty instalacyjne elektryczne
45317000-2 - Inne instalacje elektryczne
CPV 32240000-7 - Instalacja systemu telewizji dozorowej CCTV
45314320-0 - Instalowanie okablowania komputerowego

Przedmiotem Specyfikacji technicznej są wymagania dotyczące wykonania i odbioru robót
 związanych z remontu instalacji elektrycznej w zakresie niezbędnym do wykonania przebudowy i remontu części pomieszczeń w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym Im. Jana Mikulicza-Radeckiego we Wrocławiu.

SPIS TREŚCI 

1.	WYMAGANIA OGÓLNE
2.	MATERIAŁY
3.	SPRZĘT
4.	TRANSPORT
5.	WYKONANIE ROBÓT
6.	KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT
7.	OBMIAR ROBÓT
8.	ODBIÓR ROBÓT
9.	PODSTAWA PŁATNOŚCI
10.	DOKUMENTY ODNIESIENIA
11.	PRZEPISY ZWIĄZANE

1.	WYMAGANIA OGÓLNE
1.1.	Przedmiot ST

PRZEDMIOTEM SPECYFIKACJI TECHNICZNEJ SĄ WYMAGANIA DOTYCZĄCE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT  ZWIĄZANYCH Z REMONTU INSTALACJI ELEKTRYCZNEJ W ZAKRESIE NIEZBĘDNYM DO WYKONANIA PRZEBUDOWY i REMONTU CZĘŚCI POMIESZCZEŃ W UNIWERSYTECKIM SZPITALU KLINICZNYM IM. JANA MIKULICZA-RADECKIEGO WE WROCŁAWIU.
1.2.	Zakres stosowania ST

Specyfikacja techniczna (ST) stanowi dokument przetargowy i kontraktowy przy zlecaniu i realizacji robót wymienionych w pkt. 1.1.

Odstępstwa od wymagań podanych w niniejszej specyfikacji mogą mieć  miejsce tylko w przypadkach małych prostych robót i konstrukcji drugorzędnych o niewielkim znaczeniu, dla których  istnieje pewność, że podstawowe wymagania będą  spełnione przy zastosowaniu metod wykonania na podstawie doświadczenia i przy przestrzeganiu zasad sztuki budowlanej.
1.3.	Zakres robót objętych ST

Ustalenia zawarte w niniejszej Specyfikacji Technicznej Wykonania i Odbioru Robót (ST) dotyczą zasad wykonywania i odbioru robót związanych z wykonaniem prac na podstawie zakresu prac branży elektrycznej na potrzeby zadania wskazanego w punkcie 1.1 w szczególności:

•	Instalacje oświetlenia wewnętrznego,
•	Instalacje siły, Linie zasilające,
•	Instalacje ochrony przeciwpożarowej,
•	Instalacje sieci strukturalnej 
•	Wykonanie pomiarów powykonawczych

Wskazane w ST nazwy materiałów i producentów są przykładowe i określają minimalny standard techniczny wymagany dla tych materiałów. Mogą być one zastąpione innymi materiałami o równorzędnym wyglądzie i właściwościach użytkowych i jakościowych, po wcześniejszej akceptacji inspektora i inwestora. W przypadku materiałów mających wpływ na bezpieczeństwo lub inne parametry techniczne narzucone właściwymi normami, należy załączyć właściwe obliczenia dla proponowanego zamiennika. Stosowanie zamienników nie zwalnia z wymogu posiadania przez nich właściwych certyfikatów CE.
1.4.	Wyszczególnienie i opis prac towarzyszących i robót tymczasowych

Prace tymczasowe i towarzyszące
•	inwentaryzacja powykonawcza
•	wykonanie podpór i konstrukcji montażowych
•	wykonanie tymczasowych przyłączy wody, energii elektrycznej, kanalizacji, telekomunikacji
i innych mediów potrzebnych Wykonawcy
1.5.	Określenia podstawowe

Określenia podane w niniejszej Specyfikacji są zgodne z obowiązującymi przepisami i normami a także podanymi poniżej:

•	Inspektor Nadzoru - osoba wyznaczona przez Zamawiającego, upoważniona do nadzoru nad realizacja robót i do występowania w jego imieniu w sprawach realizacji umowy.
•	Kierownik budowy - osoba wyznaczona przez Wykonawcę, upoważniona do kierowania robotami i do występowania w jego imieniu w sprawach realizacji umowy.
•	Rejestr obmiarów - akceptowany przez Inspektor Nadzoru rejestr z ponumerowanymi stronami, służący do wpisywania przez Wykonawcę obmiaru dokonywanych Robót w formie wyliczę, szkiców i ewentualnie dodatkowych załączników. Wpisy w Rejestrze Obmiarów podlegają potwierdzeniu przez Inspektora nadzoru.
•	Materiały - wszelkie tworzywa niezbędne do wykonania robót, zgodne z Dokumentacja Projektowa i Specyfikacjami Technicznymi, zaakceptowane przez Inspektora nadzoru.
•	Polecenie Inspektora nadzoru - wszelkie polecenia przekazane Wykonawcy przez Inspektora nadzoru a w formie pisemnej dotyczące sposobu realizacji robót lub innych spraw związanych z prowadzeniem budowy.
•	Projektant- uprawniona osoba prawna lub fizyczna, będąca autorem Dokumentacji Projektowej.
•	Specyfikacja Techniczna Wykonania i Odbioru Robót (ST) - dokument zawierający zespół cech wymaganych dla procesu wytwarzania tub dla samego wyrobu, w zakresie parametrów technicznych, jakości, wymogów bezpieczeństwa, wielkości charakterystycznych a także, co do nazewnictwa, symboliki, znaków i sposobów oznaczania, metod badań i prób oraz odbiorów i rozliczeń.
•	Aprobata techniczna - dokument stwierdzający przydatność danego wyrobu do określonego obszaru zastosowania. Zawiera ustalenia techniczne, co do wymagań podstawowych wyrobu oraz metodykę badań dla potwierdzenia tych wymagań.
•	Deklaracja zgodności - dokument w formie oświadczenia wydany przez producenta, stwierdzający zgodność z kryteriami określonymi odpowiednimi aktami prawnymi, normami, przepisami, wymogami lub specyfikacja techniczna dla danego materiału tub wyrobu.
•	Certyfikat zgodności - dokument wydany przez upoważniona jednostkę badającą (certyfikującą), stwierdzający zgodność z kryteriami określonymi odpowiednimi aktami prawnymi, normami, przepisami, wymogami tub specyfikacja techniczna dla badanego materiału tub wyrobu.
•	Do prac przygotowawczych tu zalicza się następujące grupy czynności:
o	Wiercenie i przebijanie otworów przelotowych i nieprzelotowych,
o	Kucie bruzd i wnęk,
o	Osadzanie kołków w podlotu, w tym ich wstrzeliwanie,
o	Montaż uchwytów,
o	Montaż konstrukcji wsporczych,
o	Montaż rusztowań  w pomieszczeniach o wysokości powyżej 3,5m

1.6.	OGÓLNE WYMAGANIA DOTYCZĄCE ROBÓT
Niniejsza specyfikacja obejmuje całość robót w zakresie instalacji elektrycznych, instalacji niskoprądowych, instalacji odgromowej i uziomu wraz ze wszystkimi robotami pomocniczymi.
Wykonawca jest odpowiedzialny za jakość wykonania tych robót oraz ich zgodność z umową,
projektem wykonawczym, pozostałymi SST i poleceniami zarządzającego realizacją umowy.
Wprowadzanie jakichkolwiek odstępstw od tych dokumentów wymaga akceptacji zarządzającego realizacją umowy.

Przed przystąpieniem do robót montażowych należy odebrać protokolarnie front robót od inwestora.  Stan robót budowlanych i wykończeniowych powinien być taki, aby roboty elektromontażowe można było prowadzić bez narażenia instalacji na uszkodzenie, a pracowników na wypadki przy pracy. Wykonanie instalacji musi być przeprowadzone zgodnie z regułami sztuki budowlanej oraz z obowiązującymi przepisami w tym zakresie. Wykonawca powinien dysponować zespołem ludzi z odpowiednimi kwalifikacjami i przygotowaniem praktycznym. Podstawą do rozpoczęcia robót jest umowa sporządzona pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą, wskazania Zamawiającego w zakresie wymiany instalacji elektrycznej określone w niniejszej specyfikacji oraz wskazania użytkownika i inspektora nadzoru w trakcie realizacji zamówienia, a także protokół przekazania placu budowy.
Wykonawca ponosi pełną odpowiedzialność, za jakość wykonanych robót oraz ich zgodność z wytycznymi, z wymaganiami obowiązujących przepisów i PN, dotyczących prac montażowych, rozruchu i eksploatacji podanymi w projekcie i w ST oraz za bezpieczeństwo pracowników i osób postronnych. Wszelkie prace związane z przyłączeniem się do istniejącej instalacji elektrycznej muszą być wykonywane przy odłączonym napięciu sieciowym, a poprawność tych połączeń potwierdzona przez nadzór Zamawiającego.
1.6.1.	Przekazanie miejsca wykonywania prac
Wykonawca Robót jest odpowiedzialny za jakość ich wykonania oraz za ich zgodność z Dokumentacją Projektową, Specyfikacjami Technicznymi i poleceniami Inspektora nadzoru.

Wykonawcom, przed przystąpieniem do przetargu, zaleca się udział w zebraniu podmiotów zainteresowanych złożeniem oferty oraz:
•	Zapoznać się z miejscami, w których będą wykonywane prace określone w umowie i zbadać ich dostępność.
•	Zapoznać się z ogólnymi warunkami realizacji robót, a w szczególności z położeniem i wymiarami pomieszczeń, warunkami utrzymania sprzętu oraz pod rygorem utrzymania czystości.
•	Po udzieleniu zamówienia Wykonawca nie będzie mógł powoływać się na niedostateczną znajomość miejsca realizacji robót lub zły dostęp do pomieszczeń w celu żądania dodatkowych opłat.
1.6.2.	Dokumentacja Projektowa i Powykonawcza
Dokumentacja Inwestycji załączona do Dokumentów Przetargowych:
•	Dokumentacja Projektowa będąca w posiadaniu Zamawiającego 
•	Zamawiający posiada projekt budowlany w rozumieniu ustawy „Prawo Budowlane".
•	Specyfikacja Techniczna
•	Projekt wykonawczy – jeśli dotyczy
•	Dokumentację Projektową Powykonawczą opracowuje Wykonawca w ramach Ceny Kontraktowej o ile zmiany w trakcie wykonania Robót będą wymagały sporządzenia takiej Dokumentacji.
1.6.3.	Zgodność Robót z Dokumentacją Projektową i Specyfikacjami Technicznymi
Dokumentacja Projektowa i Specyfikacja Techniczna oraz inne dokumenty przekazane przez Zamawiającego Wykonawcy stanowią część Kontraktu, a wymagania wyszczególnione w choćby jednym z nich są obowiązujące dla Wykonawcy tak, jakby zawarte były w całej dokumentacji.

Wykonawca nie może wykorzystywać błędów lub opuszczeń w Dokumentach Kontraktowych, a o ich wykryciu winien natychmiast powiadomić Inspektora Nadzoru, który dokona odpowiednich zmian, poprawek lub interpretacji tych dokumentów. Wszystkie wykonane Roboty i dostarczone materiały będą zgodne z Dokumentacją Projektową i ST.

Dane określone w Dokumentacji Projektowej i w ST będą uważane za wartości docelowe, od których dopuszczalne są odchylenia w ramach określonego przedziału tolerancji. Cechy materiałów i elementów budowli muszą być jednorodne i wykazywać bliską zgodność z określonymi wymaganiami, a rozrzuty tych cech nie mogą przekraczać dopuszczalnego przedziału tolerancji.

W przypadku, gdy materiały lub Roboty nie będą w pełni zgodne z Dokumentacją Projektową lub ST, i wpłynie to na niezadowalającą jakość elementu budowli, to takie materiały będą niezwłocznie zastąpione innymi, a Roboty rozebrane na koszt Wykonawcy.
1.6.4.	Zabezpieczenie Terenu Budowy
Wykonawca jest zobowiązany do zapewnienia i utrzymania bezpieczeństwa Terenu Budowy oraz  Robót  poza  placem  budowy  w  okresie  trwania  realizacji  Kontraktu  aż  do  zakończenia i odbioru końcowego Robót, a w szczególności:
•	Zabezpieczy i utrzyma warunki bezpiecznej pracy i pobytu osób wykonujących czynności związane z budową i nienaruszalność ich mienia służącego do pracy a także zabezpieczy Teren Budowy przed dostępem osób nieupoważnionych.
•	Koszt zabezpieczenia Terenu Budowy i Robót poza placem budowy nie podlega odrębnej zapłacie i przyjmuje się, że jest włączony w Cenę Kontraktową. 
•	Zabezpieczenie niezbędnego zaplecza wraz z mediami  energetycznych  należy  do  obowiązków Wykonawcy i w pełni jest on odpowiedzialny za uzyskanie wszystkich warunków technicznych przyłączenia, dokonanie uzgodnień, przeprowadzenie prac projektowych i otrzymanie niezbędnych pozwoleń i zezwoleń.

Wykonawca w ramach Kontraktu ma uprzątnąć plac budowy po zakończeniu każdego elementu robót i doprowadzić go do stanu pierwotnego po zakończeniu robót i likwidacji placu budowy.
1.6.5.	Ochrona środowiska w czasie wykonywania Robót
Wykonawca musi podejmować wszystkie niezbędne działania, aby stosować się do przepisów i normatywów z zakresu ochrony środowiska na „placu budowy” i poza jego terenem. Podczas wykonywania robót budowlanych wykonawca bezwzględnie musi unikać szkodliwych działań, szczególnie w zakresie zanieczyszczania powietrza, wód gruntowych, nadmiernego hałasu i innych szkodliwych dla środowiska i otoczenia czynników.
1.6.6.	Ochrona przeciwpożarowa
Wykonawca będzie przestrzegać przepisów ochrony przeciwpożarowej.

Wykonawca będzie utrzymywać sprawny sprzęt przeciwpożarowy, wymagany przez odpowiednie   przepisy,   na   terenie   baz    produkcyjnych,   w   pomieszczeniach   biurowych, mieszkalnych, magazynach oraz w maszynach i pojazdach.

Materiały łatwopalne będą składowane w sposób zgodny z odpowiednimi przepisami, zabezpieczone przed dostępem osób trzecich.

Wykonawca będzie odpowiedzialny za wszelkie straty spowodowane pożarem wywołanym jako rezultat realizacji Robót albo przez personel Wykonawcy.
1.6.7.	Materiały szkodliwe dla otoczenia
Materiały, które w sposób trwały są szkodliwe dla otoczenia, nie będą dopuszczone do użycia. Nie dopuszcza się użycia materiałów wywołujących szkodliwe promieniowanie o stężeniu
większym od dopuszczalnego.

Wszelkie materiały odpadowe użyte do Robót będą miały świadectwa dopuszczenia, wydane przez uprawnioną jednostkę, jednoznacznie określające brak szkodliwego oddziaływania tych materiałów na środowisko.
Materiały, które są szkodliwe dla otoczenia tylko w czasie Robót, a po zakończeniu Robót ich szkodliwość  zanika  (np.  materiały  pylaste)  mogą  być  użyte  pod  warunkiem  przestrzegania wymagań technologicznych wbudowania. Jeżeli wymagają tego odpowiednie przepisy, Zamawiający powinien otrzymać zgodę na użycie tych materiałów od właściwych organów.
1.6.8.	Ochrona własności publicznej i prywatnej

W zakresie instalacji zewnętrznych
Wykonawca odpowiada za ochronę instalacji na powierzchni ziemi i za urządzenia podziemne i naziemne, takie jak rurociągi, kable itp. oraz uzyska od odpowiednich władz będących właścicielami tych urządzeń potwierdzenie informacji dostarczonych mu przez Zamawiającego w ramach planu ich lokalizacji.

W zakresie instalacji wewnętrznych

Wykonawca odpowiada za ochronę instalacji wewnętrznych biegnących tranzytem na wyższe kondygnacje, takie jak, kable, rury itp. oraz uzyska od odpowiednich kierowników, będących właścicielami tych urządzeń, potwierdzenia informacji dostarczonych mu przez Zamawiającego w ramach planu ich lokalizacji. 

Wymagania

Wykonawca  zapewni  właściwe  oznaczenie  i  zabezpieczenie  przed  uszkodzeniem  tych instalacji i urządzeń w czasie trwania budowy.

Wykonawca zobowiązany jest umieścić w swoim harmonogramie rezerwę czasową dla wszelkiego rodzaju Robot, które mają być wykonane w zakresie przełożenia instalacji i urządzeń podziemnych na Terenie Budowy i powiadomić Inżyniera i władze lokalne o zamiarze rozpoczęcia Robót.

O fakcie przypadkowego uszkodzenia tych instalacji Wykonawca bezzwłocznie powiadomi Inżyniera  i  zainteresowane  władze  oraz  będzie  z  nimi  współpracował  dostarczając  wszelkiej pomocy potrzebnej przy dokonywaniu napraw i ponosząc koszty tych napraw.

Wykonawca będzie odpowiadać za wszelkie spowodowane przez jego działania uszkodzenia instalacji   wewnętrznej, na   powierzchni   ziemi   i   urządzeń   podziemnych   wykazanych   w   dokumentach dostarczonych mu przez Zamawiającego.
1.6.9.	Bezpieczeństwo i higiena pracy
Podczas realizacji Robót Wykonawca będzie przestrzegać przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy. W szczególności Wykonawca ma obowiązek zadbać, aby personel nie wykonywał pracy w warunkach niebezpiecznych, szkodliwych dla zdrowia oraz nie spełniających  odpowiednich wymagań  sanitarnych.  Wykonawca  zapewni  i  będzie  utrzymywał wszelkie urządzenia zabezpieczające, socjalne oraz sprzęt i odpowiednią odzież dla ochrony życia i zdrowia osób zatrudnionych na budowie oraz dla zapewnienia bezpieczeństwa publicznego. Uznaje się, że wszelkie koszty związane z wypełnieniem wymagań określonych powyżej nie podlegają odrębnej zapłacie i są uwzględnione w Cenie Kontraktowej.
1.6.10.	Ochrona i utrzymanie Robót
Wykonawca będzie odpowiedzialny za ochronę Robót i za wszelkie materiały i urządzenia używane do Robót od daty przekazania placu budowy  do daty wystawienia  świadectwa przejęcia przez Inspektora Nadzoru.

Utrzymanie powinno być  prowadzone w  taki  sposób, aby budowle i  ich  elementy były w zadowalającym stanie przez cały czas, do wystawienia świadectwa wykonania.

Jeśli Wykonawca w jakimkolwiek czasie zaniedba utrzymanie, to na polecenie Inspektora Nadzoru powinien rozpocząć roboty zabezpieczeniowe nie później niż w 24 godziny po otrzymaniu tego polecenia.
1.6.11.	Ochrona i utrzymanie Robót
Wykonawca będzie odpowiedzialny za ochronę Robót i za wszelkie materiały i urządzenia używane do Robót od daty przekazania placu budowy  do daty wystawienia  świadectwa przejęcia
1.6.12.	Stosowanie się do prawa i innych przepisów
Wykonawca zobowiązany jest znać wszystkie przepisy wydane przez władze centralne i miejscowe oraz inne przepisy i wytyczne, które są w jakikolwiek sposób związane z Robotami i będzie w pełni odpowiedzialny za przestrzeganie tych praw, przepisów i wytycznych podczas prowadzenia Robót.
1.6.13.	 Odbiory
Wykonawca w ramach Ceny Kontraktowej zobowiązany jest do zawiadomienia o odbiorach Instytucji, których obecność jest wymagana przepisami i ponosi opłaty za udział przedstawicieli tych instytucji w odbiorach. Wszystkie formalności z tym związane Wykonawca zobowiązany jest wykonać własnym staraniem.

Uznaje  się,  że  wszelkie  koszty związane  z  wypełnieniem  wymagań  określonych w  tym punkcie nie podlegają odrębnej zapłacie i są uwzględnione w Cenie Kontraktowej. Odbiory techniczne muszą spełniać wymagania stawiane przez przepisy „Prawo Budowlane".

2.	MATERIAŁY
2.1.	Wymagania ogólne

Wszelkie nazwy własne produktów i materiałów przywołane w specyfikacji służą jedynie ustaleniu pożądanego standardu wykonania, określenia właściwości i wymogów technicznych założonych w dokumentacji przetargowej oraz mają w sposób maksymalnie prosty je identyfikować przez Wykonawcę. Dopuszcza się zamieszczenie rozwiązań w oparciu o produkty (wyroby) innych producentów pod warunkiem:
•	spełniania tych samych właściwości technicznych,
•	przedstawienia zamiennych rozwiązań na piśmie (dane techniczne, atesty, dopuszczenia do stosowania, uzyskanie akceptacji projektanta). 

W przypadku materiałów mających wpływ na bezpieczeństwo lub inne parametry techniczne narzucone właściwymi normami, należy załączyć właściwe obliczenia dla proponowanego zamiennika. Stosowanie zamienników nie zwalnia z wymogu posiadania przez nich właściwych certyfikatów CE

Wszystkie materiały jakich Wykonawca zamierza zastosować w celu wykonania Robót muszą
uzyskać pisemną aprobatę Inspektora Nadzoru.

Wszystkie materiały, których Wykonawca użyje do wbudowania muszą odpowiadać warunkom określonym w art. 10 Ustawy „Prawo Budowlane” z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz. U. Nr 207, poz. 2016, z 2003 r. z późn. zm.) i Ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (Dz. U. Nr 92, poz. 881).

Wykonawca dla potwierdzenia jakości użytych materiałów dostarczy świadectwa potwierdzające odpowiednią jakość materiałów.

Zastosowane materiały będą posiadały właściwości użytkowe spełniające wymagania norm i są dopuszczone do obrotu i powszechnego lub jednostkowego stosowania w budownictwie zgodnie z Prawem Budowlanym .
2.2.	Źródła szukania materiałów

Co   najmniej   na   trzy   tygodnie   przed   zaplanowanym   wykorzystaniem   jakichkolwiek materiałów przeznaczonych do Robót Wykonawca przedstawi szczegółowe informacje dotyczące proponowanego źródła wytwarzania, zamawiania oraz próbki do zatwierdzenia przez Inspektora Nadzoru.

2.3.	Materiały nie odpowiadające wymaganiom

Materiały nie odpowiadające wymaganiom zostaną przez Wykonawcę wywiezione z Terenu Budowy, bądź złożone w miejscu wskazanym przez Inspektora Nadzoru. Jeśli Inspektor Nadzoru zezwoli  Wykonawcy na  użycie  tych  materiałów  do  innych  robót  niż  te,  dla  których  zostały zakupione, to zostanie dokonana przez Inspektora Nadzoru stosowna korekta ich kosztów.

Każdy  rodzaj  Robót,  w  którym  znajdują  się  niezbadane  i  nie  zaakceptowane materiały, Wykonawca wykonuje na własne ryzyko, licząc się z jego nie przyjęciem i niezapłaceniem.

2.4.	Przechowywanie i składowanie materiałów

Wykonawca  zapewni  aby  tymczasowo  składowane  materiały,  do  czasu  gdy  będą  one potrzebne  do  Robót,  były  zabezpieczone  przed  zanieczyszczeniem,  zachowały swoją  jakość  i właściwości do Robót i były dostępne do kontroli przez Inżyniera.

Miejsca czasowego składowania będą zlokalizowane w obrębie Terenu Budowy w miejscach uzgodnionych z Inspektorem Nadzoru lub poza Terenem Budowy w miejscach zorganizowanych przez Wykonawcę.
2.5.	Wariantowe stosowanie materiałów

Wyszczególnione w specyfikacji technicznej i całej dokumentacji projektowej wyroby budowlane można zastąpić wyrobami budowlanymi innych producentów o równoważnych lub lepszych parametrach technicznych i jakościowych. Wykonawca powiadomi Inspektora Nadzoru o zamiarze zastosowania konkretnego rodzaju materiału. Wybrany i zaakceptowany rodzaj materiału nie może być później zmieniany bez zgody Inspektora Nadzoru.

2.6.	Materiały do wykonania instalacji strukturalnej

Poniższe materiały i urządzenia są  określają minimalne wymagania dla stosowanych urządzeń.

Minimalne założenia:
•	sieć strukturalna instalacji komputera jako punkt PEL zawierający 4xRJ45 oraz 3 gniazda komputerowe;
•	gniazdo telefonu w oparciu o sieć strukturalną jako alternatywa dla sieci analogowej;
•	konfiguracja logiczna sieci w systemie gwiazdy;
•	sieć strukturalna  kategorii 6a, spełniająca normy EIA/TIA 568;
•	okablowanie skrętką nie ekranowaną 4 parową UTP kat.6a;
•	główny Punkt Dystrybucyjny Sieci (GPDS) zgodnie z projektem

Wymogi podstawowe:
•	Okablowanie poziome miedziane UUTP kategorii 6 (klasy A) zakończone modułem RJ45 kat.6a.
•	Okablowanie skrętkowe w wersji nieekranowanej i ekranowanej.
•	Certyfikaty wydane przez międzynarodowe, renomowane niezależne laboratoria badawcze (Delta lub GHMT) potwierdzające zgodność okablowania miedzianego z najnowszymi, aktualnymi normami okablowania strukturalnego ISO/IEC 11801:2011 (która zastępuje normy ISO/IEC 11801:2002, ISO/IEC 11801 AMD1:2006, ISO/IEC 11801 AMD2:2010), EN 50173-1:2011, TIA-568-C.2. Należy zapewnić certyfikaty potwierdzające zgodność z normami w zakresie testu łącza Permanent Link oraz niezależnych komponentów (kabel, panel, złącze RJ45).
•	Wszystkie produkty muszą być fabrycznie nowe.
•	Celem idealnego dopasowania komponentów, wszystkie produkty okablowania muszą pochodzić od jednego producenta i być oznaczone jego nazwą lub logo.
•	Producent okablowania musi objąć zainstalowany system bezpłatną, 25-letnią systemową gwarancją niezawodności, która obejmie tory transmisyjne miedziane i światłowodowe w zakresie łącza Channel (kable instalacyjne, panele 19”, złącza, kable krosowe i przyłączeniowe). 
•	Producent okablowania jest zobligowany do reasekuracji zobowiązań gwarancyjnych Wykonawcy, w przypadku niemożności wywiązania się Wykonawcy z tych zobowiązań. Reasekuracja obejmuje okres, na jaki została udzielona gwarancja.
•	Warunkiem udzielenia systemowej gwarancji niezawodności jest wykonanie instalacji zgodnie z obowiązującymi normami okablowania strukturalnego oraz zgodnie z zaleceniami producenta. Instalacja musi być wykonana przez Certyfikowanego Instalatora systemu okablowania.

Okablowanie:
•	Długość kabla instalacyjnego, pomiędzy gniazdem RJ45 w panelu rozdzielczym a gniazdem przyłączeniowym użytkownika (nie licząc kabli krosowych i przyłączeniowych) nie powinna przekraczać 90m.
•	Okablowanie poziome miedziane UUTP kategorii 6 (klasy A) zakończone modułem RJ45 kat.6a. wg najnowszych aktualnych standardów okablowania strukturalnego ISO/IEC 11801:2011 (który zastępuje normy ISO/IEC 11801:2002, ISO/IEC 11801 AMD1:2006, ISO/IEC 11801 AMD2:2010), EN 50173-1:2011, TIA-568-C.2.
•	Minimalne parametry transmisyjne zgodnie ze standardem IEEE 802.3an:
o	dla okablowania poziomego - 1Gb/s
o	dla okablowania pionowego - 10Gb/s
•	Zgodność z powyższymi normami należy udokumentować certyfikatami wydanymi przez niezależne laboratoria badawcze (Delta lub GHMT) w zakresie łącza Permanent Link oraz niezależnych komponentów (kabel, panel, złącze RJ45)

Punkty przyłączeniowe użytkowników
•	Gniazda przyłączeniowe użytkowników (Punkty Logiczne – PEL) należy zorganizować w postaci 4 modułów RJ45a keystone montowanych w adapterze z tworzywa sztucznego o wymiarach 45x45 mm zintegrowanych z 3 gniazdami komputerowymi kodowanymi mechanicznie kluczem dostępowym (2 do połączenia jednostki centralnej oraz monitora, oraz 1 dla urządzeń peryferyjnych)
•	W przypadku PEL gniazda logiczne należy umieścić wspólnie z gniazdami elektrycznymi w jednej puszcze podtynkowej.
•	PEL musi być opisany na gnieździe i w szafie dystrybucyjnej oraz dostosowany do schematu nazewnictwa obowiązującego u użytkownika.
•	Ilość i dokładną konfigurację PL lub PEL zaprojektować w uzgodnieniu z Sekcją Informatyki.
•	W gniazdach przyłączeniowych należy zastosować moduły RJ45 MK keystone
•	każdy moduł keystone musi zawierać uchylną osłonę złącza RJ45
•	należy zastosować komponenty o wydajności kategorii 6a (250MHz), wg. najnowszych, aktualnych norm okablowania ISO/IEC 11801:2011 (która zastępuje normy ISO/IEC 11801:2002, ISO/IEC 11801 AMD1:2006, ISO/IEC 11801 AMD2:2010), EN 50173-1:2011, TIA-568-C.2.
•	moduły RJ45 musza zapewniać beznarzędziowy montaż, w którym każda z par żył musi być zaciskana w złączach IDC niezależnym zaciskiem zintegrowanym z główną częścią modułu RJ45
•	Nie należy stosować złączy z zewnętrznymi (nie zintegrowanymi z główną częścią modułu) elementami zaciskającymi żyły
•	Kolorową etykietę wskazującą rozprowadzenie żył skrętki w złączach IDC wg schematu T568A lub T568B. Należy zastosować schemat T568B
Panele rozdzielcze RJ45 19”
•	Standardową szerokość 19” wysokość 1U oraz pojemność 24 portów RJ45 keystone 
•	Montaż modułów RJ45 keystone dokładnie tego samego typu jak w gniazdach przyłączeniowych.
•	Ochronę złączy RJ45 przed uszkodzeniami mechanicznymi i zabrudzeniem. W związku z tym każdy moduł keystone musi zawierać zintegrowaną uchylną osłonę złącza RJ45. Osłona musi być wyposażona w sprężynkę zapewniającą właściwy docisk i pełną ochronę złącza. 
•	Skalowalność i pełną modułowość, umożliwiającą wypełnienie złączami RJ45 w dowolnym stopniu i dokładne dostosowanie do ilości kabli wprowadzanych do panela. Nie należy stosować paneli wykonanych w technologii płyty drukowanej PCB, w której kilka złączy trwale przytwierdzonych jest do wspólnej płytki drukowanej. Takie rozwiązanie ogranicza czynności eksploatacyjne i serwisowe, ponieważ w przypadku konieczności wymiany pojedynczego złącza RJ45 należy zdemontować i wymienić cały panel, narażając na przestój znaczącą część sieci teleinformatycznej. Rozwiązanie modułowe pozwala na serwisowanie pojedynczego złącza bez ingerencji w pozostałe tory transmisyjne.
•	Łatwy dostęp do portów RJ45 w czasie krosowanie dzięki umieszczeniu 24 złączy RJ45 w jednym rządzie obok siebie. Nie należy stosować paneli, w których złącza na jednym U rozmieszczone są w kilku rządach, gdyż ogranicza to dostęp do portów, które zasłaniane są przez złącza z innych rządów, do których wpięte są kable krosowe.
•	W tylnej części panela musi znajdować się metalowa prowadnica kabla, dająca możliwość trwałego przytwierdzenia skrętkowych kabli instalacyjnych, zabezpieczając je przed wyrwaniem.
Trasy kablowe – zalecenia ogólne
•	Okablowanie układane w poziomie należy instalować w korytach kablowych lub kanałach kablowych. W głównych trasach kablowych należy stosować podwieszane koryta kablowe metalowe wykonane z blachy perforowanej, które instaluje się w przestrzeni sufitowej.
•	Kable skrętkowe okablowania poziomego instalowane pod tynkiem należy układać w rurach osłonowych z tworzywa sztucznego. Nie należy prowadzić kabli telekomunikacyjnych i zasilających w tej samej rurze osłonowej. 
•	W serwerowni sugeruje się zastosować podłogę techniczną podniesioną.

3.	SPRZĘT
3.1.	Wymagania ogólne

Wykonawca jest zobowiązany do używania jedynie takiego sprzętu, który nie spowoduje niekorzystnego wpływu na jakość wykonywanych Robot.

Sprzęt używany do Robót powinien być zgodny z ofertą Wykonawcy i powinien odpowiadać pod względem typów i ilości wskazaniom zawartym w ST, PZJ lub projekcie organizacji Robot, zaakceptowanym przez Inspektora Nadzoru; w przypadku braku ustaleń w takich dokumentach sprzęt powinien być uzgodniony i zaakceptowany przez Inspektora Nadzoru.

Liczba i wydajność sprzętu będzie gwarantować przeprowadzenie Robót, zgodnie z zasadami określonymi w Dokumentacji Projektowej, ST i wskazaniach Inspektora Nadzoru w terminie przewidzianym Kontraktem.

Sprzęt będący własnością Wykonawcy lub wynajęty do wykonania Robót ma być utrzymywany w  dobrym stanie i  gotowości do pracy. Będzie  on zgodny z  normami ochrony środowiska i przepisami dotyczącymi jego użytkowania.

Wykonawca dostarczy Inspektorowi Nadzoru kopie dokumentów potwierdzających dopuszczenie   sprzętu   do   użytkowania,   tam   gdzie   jest   to   wymagane   przepisami.   Jeżeli Dokumentacja Projektowa lub ST przewidują możliwość wariantowego użycia sprzętu przy wykonywanych Robotach, Wykonawca powiadomi Inżyniera o swoim zamiarze wyboru i uzyska jego akceptację przed użyciem sprzętu. 
Wybrany sprzęt, po akceptacji Inspektora Nadzoru, nie może być później zmieniany bez jego zgody. Jakikolwiek sprzęt, maszyny, urządzenia i narzędzia nie gwarantujące zachowania warunków Kontraktu, zostanie przez Inżyniera zdyskwalifikowany i nie dopuszczony do Robót.

3.1.	Instalacje elektryczne oraz niskoprądowe

Prace mogą być wykonywane ręcznie lub przy ubyciu dowolnego sprzętu mechanicznego oraz pomiarowego zaakceptowanego przez Kierownika Budowy i Inwestora.

4.	TRANSPORT

Wykonawca jest zobowiązany do stosowania jedynie takich środków transportu, które nie wpłyną niekorzystnie na jakość wykonywanych Robót i właściwości przewożonych materiałów.

Liczba środków transportu będzie zapewniać prowadzenie Robót zgodnie z zasadami określonymi w Dokumentacji Projektowej, ST i wskazaniach Inspektora Nadzoru, w terminie przewidzianym Kontraktem.

Przy ruchu na drogach publicznych pojazdy będą spełniać wymagania dotyczące przepisów ruchu drogowego w odniesieniu do dopuszczalnych obciążeń na osie i innych parametrów technicznych.

Środki transportu nie odpowiadające warunkom Kontraktu na polecenie Inspektora Nadzoru będą
usunięte z Terenu Budowy.

Wykonawca będzie usuwać na bieżąco, na własny koszt, wszelkie zanieczyszczenia spowodowane jego pojazdami na drogach publicznych oraz dojazdach do Terenu Budowy.
4.1.	Instalacje elektryczne i niskoprądowe

Materiały dla instalacji elektroenergetycznych powinny być transportowane pojazdami, w których materiały te byłby osłonięte i zabezpieczone przed zamoknięciem lub zawilgoceniem.
Jedynym wyjątkiem mogą być kable ziemne.

W czasie transportu, załadunku i wyładunku oraz składowania aparatury elektrycznej i urządzeń rozdzielczych należy przestrzegać zaleceń wytwórców, a w szczególności:

•	transportowane urządzenia zabezpieczyć przed nadmiernymi drganiami i wstrząsami oraz przesuwaniem się wewnątrz ładowni; na czas transportu należy z przewożonych urządzeń zdemontować, odpowiednio zabezpieczyć i przewozić oddzielnie czułe przyrządy pomiarowe, aparaturę rejestrującą, przekaźniki do elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej, komory gasikowe oraz inną aparaturę mniej odporną na wstrząsy i drgania,
•	aparaturę i urządzenia ostrożnie załadowywać i zdejmować, nie narażając ich na uderzenia, ubytki lub uszkodzenia powłok lakierniczych, osłon blaszanych, zamków itp.

Zaleca się dostarczanie urządzeń i ich konstrukcji oraz aparatów na stanowiska montażu bezpośrednio przed montażem, w celu uniknięcia dodatkowego transportu wewnętrznego z magazynu budowy. Dotyczy to szczególnie dużych i ciężkich elementów.

Transport kabli należy dokonać z zachowaniem warunków:
•	kable należy przewozić na bębnach, dopuszcza się przewożenie kabli w kręgach jeżeli masa kręgu nie przekroczy 80 kg, a temperatura otoczenia jest wyższa niż +5oC, przy czym wewnętrzna średnica kręgu nie powinna być mniejsza niż 40-krotna średnica kabla,
•	zaleca się przewożenie bębnów z kablami na specjalnej przyczepie, dopuszcza się przewożenie bębnów z kablami na skrzyniach samochodów ciężarowych lub przyczep,
•	bębny z kablami przewożone na skrzyniach samochodu powinny być ustawione na krawędzi tarcz, a tarcze bębnów powinny być zabezpieczone przed przemieszczaniem po dnie skrzyni samochodu, kładzenie bębnów z kablami w skrzyni samochodu płasko jest zabronione, kręgi kabla należy układać poziomo,
•	zabronione jest przebywanie osób w skrzyni samochodu w czasie przewożenia bębna z kablami,
•	umieszczenie i zdejmowanie bębnów z kablami ze skrzyni samochodu zaleca się wykonać przy pomocy dźwigu,
•	swobodne staczanie bębnów z kablami ze skrzyni samochodu oraz zrzucanie kręgów kabli jest zabronione.

5.	WYKONANIE ROBÓT
Wykonawca jest odpowiedzialny za prowadzenie Robot, zgodnie z Umową, oraz za jakość zastosowanych materiałów i wykonywanych Robót, za ich zgodność z Dokumentacją Projektową, wymaganiami ST, Programem Zapewnienia Jakości oraz poleceniami Inspektora. Następstwa jakiegokolwiek błędu spowodowanego przez Wykonawcę w prowadzeniu Robót zostaną, jeśli wymagać tego będzie Inspektor, poprawione przez Wykonawcę na własny koszt. Polecenia Inspektora będą wykonywane nie później niż w czasie przez niego wyznaczonym, po ich otrzymaniu przez Wykonawcę, pod groźbą zatrzymania Robót. Skutki finansowe z tego tytułu ponosi Wykonawca.
Montaż urządzeń należy wykonać zgodnie z instrukcją montażu dostarczoną wraz z urządzeniem oraz wymaganiami podanymi w niniejszym rozdziale.

Prowadzone roboty powinny odbywać się zgodnie i w warunkach określonych przez Polskie
Prawo Budowlane, Prawo Pracy, przepisy higieniczno-sanitarne, a także stosowne Polskie
Normy i Normy Branżowe. Prowadzenie robót powinno zapewniać ochronę zdrowia i życia
pracowników oraz osób postronnych, zabezpieczenie interesów osób trzecich, a także nie
stanowić zagrożenia dla środowiska naturalnego w zakresie większymi niż przewidziany w
dokumentacji projektowej i ustalony z odpowiednimi organami administracji państwowej.
5.1.	Roboty przygotowawcze

Wykonawca robót elektro montażowych może przystąpić do montażu aparatury i urządzeń dopiero po otrzymaniu od Inwestora potwierdzenia, że roboty budowlane zostały zakończone odebrane zgodnie z obowiązującymi ST części budowlanej. 
Przed przystąpieniem do montażu rozdzielnic należy sprawdzić zgodność robót budowlanych z rozwiązaniem elektrycznym. W szczególności należy zwrócić uwagę na właściwe wykonanie kanałów, szachtów i przepustów.
5.2.	Roboty w zakresie burzenia, demontażu

Demontażowi podlegają wszystkie istniejące instalacje elektryczne w remontowanych pomieszczeniach.
Rozdzielnice, przewody elektryczne, gniazda wtykowe, oprawy ścienne i sufitowe, łączniki oraz inne wymagane do wykonania projektowanych prac.
5.3.	Trasowanie

Trasa instalacji elektrycznych powinna przebiegać bezkolizyjnie z innymi instalacjami
i urządzeniami, powinna być przejrzysta, prosta i dostępna dla prawidłowej konserwacji oraz
remontów. Wskazane jest, aby przebiegała w liniach poziomych i pionowych.
5.4.	Kucie bruzd

Bruzdy należy dostosować do średnic przewodów z uwzględnieniem rodzaju i grubości tynku. Zabrania się wykonywania bruzd w cienkich ścianach działowych w sposób osłabiający ich konstrukcję. Przy przejściach z jednej strony ściany na drugą lub ze ściany na strop cała rura powinna być pokryta tynkiem. Przebicia przez ściany należy wykonywać w taki sposób, aby korytka można było wyginać łagodnymi łukami.

5.5.	Przejścia przez ściany

Przejścia przez ściany powinny spełniać następujące wymagania:
•	wszystkie przejścia obwodów instalacji elektrycznych przez ściany, muszą być chronione przed uszkodzeniami.
•	przejścia te należy wykonywać w przepustach rurowych
•	Przejścia kabli pomiędzy strefami pożarowymi należy uszczelnić materiałem o takiej odporności ogniowej jak ściana lub strop pomiędzy strefami pożarowymi. Przy skrzyżowaniu kabli z innymi kablami lub z innymi przewodami izolowanymi, odległość w świetle pomiędzy nimi powinna wynosić, co najmniej 5cm.

5.6.	Podejście do odbiorników

Podejścia instalacji elektrycznych do odbiorników należy wykonywać w miejscach bezkolizyjnych,
bezpiecznych oraz w sposób estetyczny.
Do odbiorników zamocowanych na ścianach, stropach podejścia należy wykonywać przewodami
ułożonymi na tych ścianach, stropach.
5.7.	Układanie przewodów

Każdy przewód należy zaopatrzyć na obu końcach w oznaczniki z podaniem symboli projektowych określających numer obwodu i symbol tablicy. 

Przewody izolowane kabelkowe układane na przygotowanych podłożach.

•	na przygotowanej trasie należy mocować do konstrukcji budowlanych podłoża specjalne (drabinki kablowe, korytka, wsporniki itp.); mocowanie to wykonuje się zgodnie z projektem, odpowiednimi instrukcjami,
•	po sprawdzeniu jakości mocowań oraz ich zgodności z projektem i instrukcjami montażu na podłożach tych należy układać przewody kabelkowe i kable; w zależności od wymagań określonych w projekcie, rodzaju przewodów kabelkowych i kabli oraz kierunku trasy (poziomego, pionowego) mogą być one układane „luzem" lub mocowane.

Na przygotowanej trasie należy zamontować uchwyty wg wcześniejszego opisu. Odległości od uchwytów nie powinny być większe od 0,5 m dla przewodów kabelkowych i 1.0 m. dla kabli. Rozstawienie uchwytów powinno być takie, aby odległości między nimi ze względów estetycznych były jednakowe, uchwyty między innymi znajdowały się w pobliżu sprzętu i osprzętu do którego dany przewód jest wprowadzony oraz aby zwisy przewodów pomiędzy uchwytami nie były widoczne.

Przejścia instalacji w takim wykonaniu muszą być dostosowane do wymiarów podłoży. Zaleca się, aby w takich przypadkach otwory do przejść były wykonywane przy robotach budowlanych.

Przewody izolowane kabelkowe układane pod tynkiem.
W zależności od rodzaju pomieszczeń instalację należy wykonać:
•	w wykonaniu zwykłym,
•	w wykonaniu szczelnym.
Przy wykonywaniu instalacji jako szczelnej podtynkowej należy: przewody i kable uszczelniać w sprzęcie i osprzęcie oraz aparatach za pomocą dławików. Średnica dławicy i otworu uszczelniającego
pierścienia powinna być dostosowana do średnicy zewnętrznej przewodu lub kabla. Po dokręceniu dławic zaleca się dodatkowe uszczelnianie ich za pomocą odpowiednich uszczelniaczy. 
Wykonanie instalacji p/t wymagać będzie:
•	ułożenia przewodów i zainstalowania osprzętu przed wykonaniem tynkowania.
W przypadku wykonywania instalacji na istniejących ścianach niezbędne będzie wykucie odpowiednich bruzd pod przewody i ślepych wnęk pod osprzęt oraz ich zatynkowanie.
Przed wykonaniem instalacji jako szczelnej należy przewody i kable uszczelniać w osprzęcie oraz aparatach za pomocą dławików. Średnica głowicy i otworu uszczelniającego pierścienia powinna być dostosowana do średnicy zewnętrznej przewodu. Po dokręceniu dławic zaleca się dodatkowe uszczelnienie ich za pomocą odpowiednich uszczelnień.
5.8.	Łączenie przewodów

W instalacjach elektrycznych wnętrzowych, łączenia przewodów należy dokonywać w sprzęcie i osprzęcie instalacyjnym i w odbiornikach. Nie wolno stosować połączeń skręcanych. W przypadku, gdy odbiorniki elektryczne mają wyprowadzone fabrycznie na zewnątrz przewody, a samo ich podłączenie do instalacji nie zostało opracowane w projekcie, sposób podłączenia należy uzgodnić z projektantem.
Przewody muszą być ułożone swobodnie i nie mogą być narażone na naciągi i dodatkowe naprężenia.
Do danego zacisku należy przyłączyć przewody o rodzaju wykonania, przekroju i liczbie, dla jakich zacisk ten jest przygotowany.
W przypadku zastosowania zacisków, do których przewody są przyłączone za pomocą oczek, pomiędzy oczkiem a nakrętką oraz pomiędzy oczkami powinny znajdować się podkładki metalowe zabezpieczone przed korozją w sposób umożliwiający przepływ prądu.
Długość odizolowanej żyły przewodu powinna zapewniać prawidłowe przyłączenie.
Zdejmowanie izolacji i oczyszczenie przewodu nie może powodować uszkodzeń mechanicznych.
W przypadku stosowania żył ocynowanych proces czyszczenia nie powinien uszkadzać warstwy cyny.
Końce przewodów miedzianych z żyłami wielodrutowymi (linek) powinny być zabezpieczone zaprasowanymi tulejkami lub ocynowane (zaleca się zastosowanie tulejek zamiast cynowania)

5.9.	Przyłączanie odbiorników

Sprzęt i  osprzęt instalacyjny należy mocować do  podłoża w  sposób trwały  zapewniający mocne  i
bezpieczne jego osadzenie. Samo połączenie musi być wykonane w sposób pewny, pod względem elektrycznym i mechanicznym oraz zabezpieczone przed osłabieniem siły docisku, korozją itp. Sprzęt i osprzęt instalacyjny należy mocować do podłoża w sposób trwały zapewniający mocne i bezpieczne jego osadzenie. Do mocowania sprzętu i osprzętu mogą służyć konstrukcje wsporcze lub konsolki osadzone na  podłożu, przyspawane do  stalowych elementów konstrukcji budowlanych lub przykręcone do podłoża za pomocą kołków i śrub rozporowych oraz kołków wstrzeliwanych. Uchwyty (haki) dla opraw zwieszakowych montowane w stropach należy mocować przez wkręcanie w metalowy kołek  rozporowy lub  wbetonowanie. Przewody opraw  oświetleniowych należy  łączyć  z  przewodami wypustów za pomocą złączy świecznikowych.
Przed zamocowaniem opraw należy sprawdzić ich działanie oraz prawidłowość połączeń. Źródła światła i zapłonniki do opraw należy zamontować po całkowitym zainstalowaniu opraw.
Należy zapewnić równomierne obciążenie faz linii zasilających przez odpowiednie przyłączanie odbiorów 1-fazowych.
Mocowanie puszek w ścianach i gniazd wtykowych w puszkach powinno zapewniać niezbędną wytrzymałość na wyciąganie wtyczki i gniazda. Gniazda wtykowe i wyłączniki należy instalować w sposób nie kolidujący z wyposażeniem pomieszczenia.
W sanitariatach należy przestrzegać zasady poprawnego rozmieszczania sprzętu z uwzględnieniem przestrzeni ochronnych. Położenie wyłączników klawiszowych należy przyjmować takie, aby w całym obiekcie było jednakowe.
Przewód ochronny będący żyłą przewodu wielożyłowego powinien mieć izolację będącą kombinacją barwy zielonej i żółtej (nie można go wykorzystywać jako przewodu roboczego – np w instalacjach z wyłącznikami świecznikowymi).
Typy i lokalizacje opraw, typy przewodów oraz sposób ich prowadzenia wykonać zgodnie z planami
instalacji i schematami.

5.10.	Rozdzielnie i szafy rozdzielcze

Rozdzielnice zaprojektowano w II klasie izolacji. Rozdzielnię elektryczna zaprojektowaną jako szafę w obudowie metalowej. Tablice rozdzielcze wykonać jako skrzynki wnękowe, zamykane drzwiami metalowymi z zamkiem. Tablice instalować we wnękach konstrukcyjnych za pomocą oryginalnych elementów montażowych. Wolne otwory pozostające po montażu tablicy wypełnić masą gipsową. Wprowadzenie kabli obwodów zasilających zabezpieczyć pianką montażową. Tablice elektryczne zabezpieczyć przed dostępem osób niepowołanych.
Przed przystąpieniem do montażu urządzeń przykręcanych na konstrukcjach wsporczych (nośnych) dostarczanych oddzielnie, należy konstrukcje te mocować do podłoża w sposób podany w dokumentacji lub wynikający z technologii montażu danego urządzenia. W przypadku mocowania konstrukcji za pomocą kotew osadzonych w betonie montaż urządzeń na takich konstrukcjach można wykonać po stwardnieniu betonu. Niezbędne przepusty i kotwy (śruby) do mocowania osłon przewodów, dochodzących do urządzeń, zaleca się mocować przed montażem tych urządzeń. Nie dotyczy to rur mocowanych w osłonach urządzeń.
Szafy i tablice rozdzielcze należy ustawiać na kształtownikach związanych z podłożem w toku prac budowlanych.
W przypadku gdy urządzenie jest dostarczone w zestawach transportowych, należy wszystkie zestawy ustawić na miejscu i połączyć śrubami ich konstrukcje. 
Urządzenia przyścienne, naścienne oraz wnękowe należy przykręcić do konstrukcji lub kotew zamocowanych trwale w podłożu . 
Urządzenia skrzynkowe, dostarczane na miejsce montażu wraz z przykręconą do nich konstrukcją nośną, należy wstawić w przygotowane otwory w podłożu i zalać betonem. Przed zalaniem otworów betonem urządzenie należy unieruchomić w sposób pewny i bezpieczny. 
Po ustawieniu urządzenia należy:
•	w urządzeniach złożonych z zestawów transportowych, połączyć szyny zbiorcze,
•	zainstalować aparaty i przyrządy zdjęte na czas transportu i dostarczone w oddzielnych opakowaniach,
•	założyć wkładki topikowe zgodnie z projektem,
•	dokręcić w sposób pewny wszystkie śruby i wkręty w połączeniach elektrycznych i mechanicznych,
•	założyć osłony zdjęte w czasie montażu.
Szyny należy łączyć ze sobą za pomocą śrub, specjalnych zacisków lub spawania.
Stykające się powierzchnie szyn w przypadku połączeń skręcanych należy dokładnie oczyścić i pokryć warstwą wazeliny technicznej bezkwasowej.
Tory prądowe z szyn sztywnych należy przyłączać wg polskiej normy. 
Zakończenie przewodów należy wykonać z końcówką kablową lub zaprasowaną tulejką.
Na przewodach nie stosować końcówek zaciskanych śrubami.
Urządzenia dostarczone na miejsce montażu powinny posiadać wewnętrzne połączenia ochronne. 
Pozostałe połączenia ochronne należy wykonać w czasie montażu. 

5.11.	Roboty w zakresie ochrony odgromowej

Wszystkie materiały do wykonania instalacji odgromowej i uziemienia powinny odpowiadać wymaganiom zawartym w dokumentach odniesienia (normach, aprobatach technicznych).
5.11.1.	Zwody
Zaleca  się,  aby  wymiary  elementów  zastosowanych  w  ochronie  odgromowej  były dobierane,  w  zależności  od  rodzaju  materiału  i   wyrobu  zgodnie z  wytycznymi PN-86/E-05003.01.
Jako  materiały  przewodzące  można  stosować  stal  ocynkowaną, cynk,  miedź  i aluminium.  Przy  układaniu  zwodów  należy  zachowywać  minimalne odległości  od powierzchni dachu; dla zwodów poziomych niskich nie mniej niż  2 cm, dla zwodów poziomych podwyższonych nie mniej niż 40 cm. Instalacja powinna dodatkowo spełniać warunek, aby długość boku pętli nie przekraczała:
•	20 m dla ochrony podstawowej,
•	15 m dla obiektów zagrożonych pożarem i
•	10 m dla obiektów zagrożonych wybuchem.
Kąty ochronne nieizolowanych zwodów pionowych i poziomych wysokich nie powinny przekraczać:
•	zewnętrzne 45° i wewnętrzne 60° dla ochrony podstawowej i obiektów zagrożonych pożarem, oraz
•	zewnętrzne 30° i wewnętrzne 45° dla obiektów zagrożonych wybuchem mieszanin par  i/lub  pyłów  z  powietrzem  (wyjątek  stanowią  obiekty  o  wysokości  do  10  m posiadające niepalne dachy – wtedy stosujemy parametry podstawowe).

Wszelkie wytyczne, w tym obliczenia i sposoby rozmieszczenia zwodów, dla ochrony obiektów zagrożonych pożarem lub wybuchem zawierają PN-89/E-05003.03 „Ochrona obostrzona” i PN-92/E-05003.04 „Ochrona specjalna”.

5.11.2.	Osprzęt urządzeń piorunochronnych
Zaleca  się,  aby  wymiary  elementów  zastosowanych  w  ochronie  odgromowej  były dobierane,  w  zależności  od  rodzaju  materiału  i   wyrobu  zgodnie z  wytycznymi PN-86/E-05003.01.’’

Wsporniki do uchwytów bezśrubowych:
•	do zatapiania w betonie
•	do mocowania na żerdzi żelbetowej 
•	do przykręcania (pionowy i poziomy) 
•	do przyklejania
•	do przyspawania do przewodu okrągłego
•	do mocowania na gąsiorze
•	do kotwienia (pionowy i poziomy)

Zaciski

•	do przykręcania przewodów naprężanych
•	dwuprzelotowe do przewodu okrągłego

Złączki
Zaciski probiercze - łączą  przewody odprowadzające z przewodami uziemiającymi oraz ułatwiają dokonywanie pomiarów rezystancji instalacji lub jej elementów. Należy je wykonać dla instalacji z uziomem sztucznym jako podstawowym lub uziomem dodatkowym, wykonanym dla zmniejszenia rezystancji uziomu naturalnego a mocować na takiej wysokości i w miejscu, aby posiadały łatwy dostęp z poziomu ziemi.

Zaciski do uziemienia ekranów kabli

5.11.3.	Uziomy
Naturalne – najczęściej wykorzystuje się zbrojone fundamenty budynku lub metalowe rury  ułożone  pod  ziemią.  Optymalnym  rozwiązaniem  jest  ułożenie  w  dolnej  części wykopu fundamentowego uziomu otokowego, wykonanego z ocynkowanej taśmy lub pręta stalowego. Uziom otokowy łączy się ze zbrojeniem fundamentowym w odstępach do 20 m poprzez spawanie.
Dodatkowe – montowane, jeśli rezystancja uziomu naturalnego jest zbyt duża, a odległość do sąsiedniego uziomu naturalnego przekracza 10 m. Rezystancja uziomu dodatkowego musi być  mniejsza od  dwukrotnej wartości rezystancji wymaganej dla danego typu uziomu i zgodna z wymaganiami zawartymi w poszczególnych arkuszach normy.
Sztuczne – montowane, jeśli rezystancja uziomu naturalnego jest zbyt duża; wtedy przy jego układaniu należy uwzględnić następujące zasady:

•	Zalecane jest wykonanie uziomu otokowego,
•	Uziomy poziome układać na głębokości nie mniejszej niż 0,6 m,
•	Unikać układania pod warstwą nie przepuszczającą wody np. asfalt, glina, beton, Kąty pomiędzy promieniami uziomu powinny być większe od 60°,
•	Miejsce  układania  powinno  być  oddalone  co  najmniej  o  1,5  m  od  wejścia do budynku, przejść dla pieszych oraz metalowych ogrodzeń,
•	Najwyższa  część  uziomu  pionowego  powinna  znajdować  się  co  najmniej na głębokości 0,5 m przy długości ponad 2,5 m,
•	Maksymalna długość pojedynczego uziomu sztucznego powinna być mniejsza niż 35 m dla gruntów o rezystywności < 500 Ωm i 60 m dla gruntów o rezystywności > 500 Ωm.

5.11.4.	Wewnętrzny osprzęt ochronny
Połączenia wyrównawcze – najważniejszym elementem jest szyna wyrównawcza, do której dołączone są wszelkie urządzenia i instalacje metalowe. Elementy łączące urządzenia i instalacje z szyną przedstawia Specyfikacja techniczna wykonania i odbioru robót budowlanych   (standardowa) „Roboty w zakresie instalacji elektrycznych (wewnętrznych)” (Kod CPV 45311100-1) Oznaczenie kodu według Wspólnego Słownika Zamówień (CPV).
Połączenia wyrównawcze ochronnikowe – odgromniki zaworowe, iskierniki separacyjne lub systemy mieszane.
Odstępy izolacyjne – układanie instalacji piorunochronnej w odpowiedniej odległości od innych instalacji metalowych.
Ograniczniki przepięć – stanowią ochronę urządzeń końcowych aparatów i instalacji elektrycznych  przed  niedopuszczalnie  wysokimi  przepięciami  i/lub  przeznaczone  do wyrównywania potencjałów. Istnieje możliwość  ochrony centralnej dla całej instalacji elektrycznej wewnętrznej lub wybranych elementów.

5.11.5.	Instalacja połączeń wyrównawczych
Dla  uziemienia  urządzeń  i  przewodów,  na  których  nie  występuje  trwale  potencjał elek-tryczny, wykonać instalacje połączeń wyrównawczych. Instalacja składa się z połączenia wyrównawczego: głównego (główna szyna wyrównawcza), miejscowego (dodatkowego – dla części przewodzących, jednocześnie dostępnych) i nieuziemionego. Elementem wyrównującym potencjały jest przewód wyrównawczy.
Wykonać połączenia wyrównawcze główne i miejscowe łączące przewody ochronne z częściami przewodzącymi innych instalacji.
Połączenia wyrównawcze główne wykonać na najniższej kondygnacji budynku tj. na parterze.
Do głównej szyny uziemiajacej podłączyć  rury ciepłej i  zimnej wody, centralnego ogrze-wania itp., sprowadzając je do wspólnego punktu.
W przypadku niemożności dokonania połączenia bezpośredniego, pomiędzy elementami metalowymi, należy stosować iskierniki.
Dla  instalacji  połączeń   wyrównawczych  w  rozdzielnicach  zasilających  zewnętrzne obwody oświetleniowe należy stosować  odgromniki zaworowe pomiędzy przewodami fazowymi a uziemieniem instalacji piorunochronnej.

5.12.	Osprzęt elektroinstalacyjny

Zastosowany osprzęt elektroinstalacyjny wg dokumentacji technicznej z szczególnym uwzględnieniem poniższych zapisów
Wszystkie  materiały  do  wykonania  instalacji  elektrycznej  powinny  odpowiadać wymaganiom  zawartym  w dokumentach odniesienia (normach, aprobatach technicznych)
5.12.1.	Oprawy oświetleniowe
Zakłada się montaż opraw o określonych w projekcie parametrach przy uwzględnieniu następujących minimalnych wymagań:

Oprawy zintegrowane LED:

•	Gwarancja min. 5 lat, 
•	Korpus - profil aluminiowy, malowany farbą proszkową standard, UV odporną. 
•	Układ optyczny - PLX. 
•	Przesłona - PMMA 
•	Typ źródła – LED zintegrowana. 
•	Moc źródła – min. wg projektu
•	Strumień świetlny źródła – min. wg projektu. 
•	Współczynnik oddawania barw [CRI] Ra > 90 dla sal zabiegowych oraz 80 dla pozostałych pomieszczeń– chyba że norma wymaga wyższej wartości minimalnej
•	Temperatura barwowa - 3800 K- 4200 K. 
•	Trwałość 50 tyś. godzin - w tym czasie spadek strumienia powinien być nie większy niż 20%
•	Ilość źródeł - 1. 
•	Skuteczność świetlna min. – 100 lm/W
•	Certyfikaty i dopuszczenia – CE
•	Jeśli wymaga tego norma lub jest wskazane w projekcie należy zastosować oprawy certyfikowane go obiektów służby zdrowia

Oprawy awaryjne i ewakuacyjne:

Oprawy oświetlenia awaryjnego i ewakuacyjnego - zgodne z dokumentacją projektową autonomiczne zasilanie 230V 50Hz z podłączeniem do systemu centralnego monitoringu, świadectwo dopuszczenia CNBOP, praca awaryjna (ciemna),.
5.12.2.	Kable i przewody
Oprzewodowanie zgodne z dokumentacją projektową. 
Przewody  instalacyjne  należy  stosować   typu  YDYżo, do  układania    pod  tynkiem;  ilość żył  zależy  od przeznaczenia danego rodzaju przewodu. Napięcie   znamionowe   izolacji   wynosi   450/750, przekroje układanych   przewodów   zgodne   z dokumentacją wykonawczą. Jako materiały przewodzące  stosować miedź.
Do oświetlenia awaryjnego i ewakuacyjnego zastosować przewody o zwiększonej odporności na ogień.
5.12.3.	Sprzęt instalacyjny

Łączniki 
Łączniki ogólnego przeznaczenia wykonane dla potrzeb instalacji podtynkowych. 
Zaciski  do  łączenia  przewodów  winny  umożliwiać wprowadzenie  przewodu  o  przekroju  1,0÷2,5 mm2.
Obudowy  łączników  powinny  być wykonane  z  materiałów  niepalnych  lub  niepodtrzymujących płomienia.

Podstawowe dane techniczne:
•	Napięcie znamionowe: 250V; 50 Hz,
•	prąd znamionowy: do 10 A,
•	stopień ochrony w wykonaniu zwykłym: minimum IP 20         
•	stopień ochrony w wykonaniu bryzgoszczelnym: minimum IP 44
•	w Sali zabiegowej łączniki łatwe w czyszczeniu przeznaczone do Sali zabiegowych zamontować jako szczelne

Łączniki montowane we wspólnych ramkach. Kolorystykę, model osprzętu elektrycznego dobiera Inwestor.

Gniazda
Gniazda podtynkowe powinny zostać wyposażone w styk ochronny i przystosowane do instalowania pod tynkiem. 
Obudowy  gniazd  powinny  być wykonane  z  materiałów  niepalnych  lub  niepodtrzymujących płomienia.

Podstawowe dane techniczne:
•	Napięcie znamionowe: 250V; 50 Hz,
•	prąd znamionowy: do 16  A dla gniazd 1-fazowych,
•	prąd znamionowy: do 32  A dla gniazd 3-fazowych,
•	stopień ochrony w wykonaniu zwykłym: minimum IP 20         
•	stopień ochrony w wykonaniu bryzgoszczelnym: minimum IP 44
•	gniazda PEL: 3 dedykowane gniazda elektryczne, kodowane mechanicznie kluczem dostępowym (2 do połączenia jednostki centralnej oraz monitora, oraz 1 dla urządzeń peryferyjnych)
•	w Sali zabiegowej gniazda łatwe w czyszczeniu przeznaczone do Sali zabiegowych zamontować jako szczelne

Gniazda montowane we wspólnych ramkach. Kolorystykę, model osprzętu elektrycznego dobiera Inwestor.

5.13.	Zakończenie robót i próby montażowe 

Po zakończeniu robót należy:

•	sprawdzić jakość i kompletność wykonania robót
•	sprawdzić certyfikaty zastosowanych materiałów i urządzeń
•	sprawdzić działanie instalacji
•	sprawdzić działanie podłączonej aparatury
•	badania i pomiary elektryczne - zakres należy uzgodnić z inwestorem jednakże minimalnym zakresem jest:
o	pomiar rezystancji izolacji instalacji
o	pomiary skuteczności ochrony przeciwporażeniowej przez szybkie wyłączenie
o	pomiary skuteczności ochrony przeciwporażeniowej przez szybkie wyłączenie wyłącznikiem różnicowoprądowym.

UWAGA: przy odbiorach nawet cząstkowych winien być Inspektor Nadzoru 

5.14.	Roboty w zakresie instalacji sieci strukturalnej

Celem profesjonalnego wykonania instalacji okablowania strukturalnego, na najwyższym poziomie jakości i wydajności, wszystkich czynności instalacyjnych musi dokonać wykwalifikowana firma spełniająca poniższe wymagania:

•	Firma wykonawcza musi zatrudniać pracowników – Certyfikowanych Instalatorów posiadających ważne uprawnienia i certyfikat wydany przez producenta okablowania przyjętego w tym projekcie. 
•	Certyfikat Instalatora musi być wydany po odbyciu szkolenia, w którym każdy Instalator zdobędzie wszystkie niezbędne umiejętności praktyczne i teoretyczne, uprawniające do instalowania, serwisowania, tworzenia dokumentacji powykonawczej oraz wykonywania pomiarów certyfikacyjnych sieci.
•	Wykonawca autoryzujący system okablowania strukturalnego musi posiadać uprawnienia do objęcia zainstalowanego systemu 25 letnią systemową gwarancją niezawodności.

6.	KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT

6.1.	Zasady kontroli jakości Robót

Celem  kontroli Robót będzie takie sterowanie ich przygotowaniem i  wykonaniem, aby osiągnąć założoną jakość Robót. Wykonawca jest odpowiedzialny za pełną kontrolę jakości Robót i materiałów.

Sprawdzenie i odbiór robót powinno być wykonane zgodnie z aktualnie obowiązującymi normami.
Sprawdzeniu i kontroli w czasie wykonywania robót oraz po ich zakończeniu powinno podlegać:
•	jakość i kompletność wykonania robót, sprawdzić certyfikaty i dopuszczenia zastosowanych materiałów i urządzeń sprawdzić działanie instalacji
•	zgodność wykonania robót z dokumentacją projektową i ST,
•	sprawdzenie prawidłowości wykonania połączeń metalicznych instalacji
•	stanu powłok antykorozyjnych, jakości montażu elementów instalacji
•	właściwe podłączenie przewodu fazowego i neutralnego do gniazd i pozostałej aparatury elektrycznej
•	załączanie punktów świetlnych 
•	wykonanie pomiarów elektrycznych.

Przed przystąpieniem do pomiarów i badań, Wykonawca powiadomi inspektora nadzoru inwestorskiego o rodzaju, miejscu i terminie pomiarów. Po ich wykonaniu Wykonawca przedstawi inspektorowi nadzoru inwestorskiego wyniki badań. 

W czasie wykonania robót należy sprawdzić co najmniej:
•	ochronę przed porażeniem prądem elektrycznym,
•	dobór przewodów do obciążalności prądowej i spadku napięcia, dobór i nastawienia urządzeń zabezpieczających i sygnalizacyjnych, istnienie i prawidłowa lokalizacje urządzeń odłączających i łączących,
•	dobór urządzeń i środków ochrony w zależności od wpływów zewnętrznych oznaczenia przewodów neutralnych i ochronnych
•	oznaczenia odwodów, bezpieczników, łączników, zacisków itp. poprawności połączeń przewodów
•	dostępu do urządzeń umożliwiającego poprawna obsługę i konserwacje.

W ramach pomiarów i sprawdzenia należy wykonać co najmniej następujące próby:
•	ciągłości przewodów ochronnych w tym połączeń wyrównawczych głównych i dodatkowych
•	rezystancji izolacji
•	ochrony przez separacje obwodów 
•	samoczynnego wyłączenia zasilania 
•	wytrzymałości elektrycznej
•	skutków działania ciepła 
•	spadku napięcia.

Inspektor Nadzoru będzie mieć nieograniczony dostęp do magazynów, składów materiałów Wykonawcy. Wszystkie  koszty związane  z  organizowaniem i  prowadzeniem  kontroli  i  badań materiałów ponosi Wykonawca.

Pomiary instalacji okablowania strukturalnego

Warunkiem koniecznym dla odbioru końcowego instalacji przez Inwestora jest uzyskanie gwarancji systemowej producenta potwierdzającej weryfikację wszystkich zainstalowanych torów na zgodność parametrów z wymaganiami norm Klasy EA /Kategorii 6A wg obowiązujących norm.
W celu odbioru instalacji okablowania strukturalnego należy spełnić następujące warunki:

1)	Wykonać komplet pomiarów (pomiary części miedzianej i światłowodowej)

•	Pomiary należy wykonać miernikiem dynamicznym (analizatorem), który posiada wgrane oprogramowanie umożliwiające pomiar parametrów według aktualnie obowiązujących standardów. Analizator pomiarów musi posiadać aktualny certyfikat potwierdzający dokładność jego wskazań.
•	Analizator okablowania wykorzystany do pomiarów sieci musi charakteryzować się minimum III poziomem dokładności i umożliwiać pomiar systemów klasy EA w wymaganym paśmie.
•	Pomiary torów miedzianych należy wykonać w konfiguracji pomiarowej kanału transmisyjnego lub łącza stałego. W przypadku pomiarów kanału transmisyjnego procedura wymaga, aby po wykonaniu pomiarów jednego kanału, pozostawić tam kable krosowe, które były używane do pomiaru, zaś do pomiaru nowego kanału transmisyjnego należy rozpakować nowy kpl. kabli krosowych.
•	Pomiar każdego toru transmisyjnego poziomego (miedzianego) powinien zawierać:

o	Specyfikację (normę) wg której jest wykonywany pomiar
o	Mapa połączeń
o	Impedancja
o	Rezystancja pętli stałoprądowej
o	Prędkość propagacji
o	Opóźnienie propagacji
o	Tłumienie
o	Zmniejszenie przesłuchu zbliżnego
o	Sumaryczne zmniejszenie przesłuchu zbliżnego
o	Stratność odbiciowa
o	Zmniejszenie przesłuchu zdalnego
o	Zmniejszenie przesłuchu zdalnego w odniesieniu do długości linii transmisyjnej
o	Sumaryczne zmniejszenie przesłuchu zdalnego w odniesieniu do długości linii  transmisyjnej
o	Współczynnik tłumienia w odniesieniu do zmniejszenia przesłuchu
o	Sumaryczny współczynnik tłumienia w odniesieniu do zmniejszenia przesłuchu
o	Podane wartości graniczne (limit)
o	Podane zapasy (najgorszy przypadek)
o	Informację o końcowym rezultacie pomiaru

•	Pomiar każdego toru transmisyjnego światłowodowego (wartość tłumienia) należy wykonać dwukierunkowo (A>B i B>A) dla dwóch okien transmisyjnych, tj. 850nm i 1300nm dla wielomodu (MM) oraz 1310nm i 1550nm dla jednomodu (SM).

Pomiar powinien zawierać:
o	Specyfikację (normę) wg, której jest wykonywany pomiar
o	Metodę referencji
o	Tłumienie toru pomiarowego
o	Podane wartości graniczne (limit)
o	Podane zapasy (najgorszy przypadek)
o	Informację o końcowym rezultacie pomiaru

•	Pomiary części światłowodowej należy wykonać przy wykorzystaniu odpowiednich końcówek pomiarowych do w/w urządzeń pomiarowych. W przypadku wykorzystania końcówek pomiarowych do analizatorów okablowania wymienionych powyżej należy dokonać pomiaru przy ustawieniu miernika w konfiguracji OF-300 lub OF-500 dla MM oraz OF-2000 dla SM
•	Niezależnie od rodzaju włókna światłowodowego kompletny pomiar tłumienia każdego toru transmisyjnego światłowodowego powinien być przeprowadzony w dwie strony w dwóch oknach transmisyjnych:
o	od punktu A do punktu B w oknie 850nm i 1300nm (MM)
o	od punktu B do punktu A w oknie 850nm i 1300nm (MM)

•	Na raportach pomiarów powinna znaleźć się informacja opisująca wysokość marginesu pracy (inaczej zapasu lub marginesu bezpieczeństwa, tj. różnicy pomiędzy wymaganiem normy a pomiarem, zazwyczaj wyrażana w jednostkach odpowiednich dla każdej wielkości mierzonej) podanych przy najgorszych przypadkach. Parametry transmisyjne muszą być poddane analizie w całej wymaganej dziedzinie częstotliwości/tłumienia. Zapasy (margines bezpieczeństwa) musi być podany na raporcie pomiarowym dla każdego oddzielnego toru transmisyjnego miedzianego oraz toru światłowodowego..

6.2.	Dokumentacja odbiorowa

Przy przekazywaniu instalacji do eksploatacji, wykonawca jest obowiązany, dostarczyć zleceniodawcy dokumentację odbiorową a w tym:
•	atesty,
•	certyfikaty,
•	karty katalogowe,
•	deklaracje zgodności,
•	DTR
•	karty gwarancyjne,
•	instrukcje eksploatacji instalacji i urządzeń
•	dokumentację powykonawczą (w formie uzgodnionej z Inwestorem),
•	szczegółowy raport zawierający co najmniej wykaz i charakterystykę zainstalowanych urządzeń oraz wyniki przeprowadzonych badań i pomiarów

Przed wykonaniem badań, jakości materiałów przez Wykonawcę, Inspektor może dopuścić do użycia materiały posiadające atest producenta stwierdzający ich pełną zgodność z warunkami podanymi w ST.

7.	OBMIAR ROBÓT

Jednostką obmiarową dla instalacji elektrycznej budynku są : zgodnie z przedmiarem robót
7.1.	Ogólne zasady obmiaru Robót
Obmiar robót obejmuje całą wydzieloną instalację elektryczną. Wszystkie wyniki obmiaru wpisywane są do książki obmiarów. Książka obmiarów jest niezbędna do udokumentowania wykonanych robót
ulegających zakryciu lub zanikających. 

Obmiar robót będzie określać faktyczny zakres wykonywanych robót zgodnie z Dokumentacją Projektowa i ST w jednostkach ustalonych w Kosztorysie. Obmiaru robót dokonuje Wykonawca po pisemnym powiadomieniu Inspektora Nadzoru o zakresie obmierzanych Robót i o terminie obmiaru co najmniej 3 dni przed tym terminem. Wyniki obmiaru będą wpisane do Rejestru Obmiarów. Jakikolwiek błąd lub przeoczenie (opuszczenie) w ilościach podanych w Ślepym Kosztorysie lub gdzie indziej w Specyfikacjach Technicznych nie zwalnia Wykonawcy od obowiązku ukończenia wszystkich robót. Błędne dane zostaną poprawione według instrukcji Inspektora Nadzoru na piśmie.
Obmiar gotowych robót będzie przeprowadzony z częstością wymagana do celu miesięcznej
płatności na rzecz Wykonawcy lub w innym czasie określonym w umowie lub oczekiwanym
przez Wykonawcę i Inspektora Nadzoru.

7.2.	Zasady określania ilości Robót i materiałów
Obmiaru należy dokonywać w jednostkach zgodnych z przedmiarem robót, dopuszczonymi do stosowania i atestowanymi w Polsce urządzeniami pomiarowymi wg stanu rzeczywistego na budowie, metodami zalecanymi w Polskich Normach odpowiednich dla danego rodzaju robót. 
Ilość robót należy określić zgodnie z katalogami nakładów rzeczowych i kosztorysowymi normami nakładów rzeczowych na podstawie obmiaru robót.
7.3.	Urządzenia i sprzęt pomiarowy
Wszystkie urządzenia i sprzęt pomiarowy, stosowany w czasie obmiaru Robót  muszą zostać akceptowane przez Inspektora Nadzoru.

Urządzenia i sprzęt pomiarowy zostaną dostarczone przez Wykonawcę. Jeżeli urządzenia te lub sprzęt wymagają badań atestujących, to Wykonawca będzie posiadać ważne świadectwa legalizacji.

Wszystkie urządzenia pomiarowe będą przez Wykonawcę utrzymywane w dobrym stanie, w całym
okresie trwania Robót.
7.4.	Czas przeprowadzenia obmiaru
Obmiary będą przeprowadzone przed częściowym lub ostatecznym odbiorem robót, a także w przypadku występowania dłuższej przerwy w robotach. Obmiar robót zanikających przeprowadza się w czasie ich wykonywania. Obmiar robót podlegających zakryciu przeprowadza się przed ich zakryciem. Roboty pomiarowe do obmiaru oraz nieodzowne obliczenia będą wykonywane w sposób zrozumiały i jednoznaczny.

8.	ODBIÓR ROBÓT

Roboty uznaje się za wykonane zgodnie z Dokumentacją Projektową, ST i wymaganiami Inwestora, jeżeli wszystkie badania kontrolne dały wyniki pozytywne.
Końcowego odbioru dokonuje użytkownik, który ustala komisję odbioru z udziałem Inwestora,
wykonawców, odpowiednich służb technicznych, ppoż i bhp oraz przedstawicieli instytucji
finansujących.
Komisja odbioru powinna:
•	zbadać kompletność, aktualność i stan dokumentacji powykonawczej i zaakceptować ją,
•	dokonać bezpośrednich oględzin wszystkich elementów instalacji w celu sprawdzenia jakości robót i zgodności z otrzymaną dokumentacją i przepisami,
•	sprawdzić funkcjonowanie urządzeń oraz przeprowadzić wyrywkowe pomiary zgodności danych z przedstawionymi dokumentami,
•	ustalić warunki i możliwości przekazania instalacji do eksploatacji ,
•	sporządzić protokół z odbioru z podaniem dokładnych stwierdzeń, ustaleń i wniosków.

Komisja wnioskuje w czasie odbioru o przyjęcie instalacji do eksploatacji.
Z chwilą przejęcia instalacji przez użytkownika i w dniach z nim uzgodnionych, wykonawca wydeleguje swoich wykwalifikowanych przedstawicieli, aby przeszkolić personel do obsługi zainstalowanych urządzeń. Przedstawiciel wykonawcy przeszkoli personel w zakresie budowy urządzeń, ich pracy, ustawienia wszystkich elementów sterowania, bezpieczeństwa i kontroli. Przedstawiciel wykonawcy przekaże także wszelkie potrzebne informacje niezbędne dla zapewnienia bezawaryjnej pracy i obsługi codziennej instalacji.
8.1.	Rodzaje odbiorów

W zależności od ustaleń odpowiednich ST roboty podlegają następującym etapom odbioru:

•	odbiorowi robót zanikających i ulegających zakryciu,
•	odbiorowi częściowemu,
•	odbiorowi wstępnemu
•	odbiorowi końcowemu.

Kryterium odbioru jest zgodność wykonanych robót z :

1) dokumentacja projektowa
2) kosztorysem ofertowym
3) ustaleniami z Inwestorem
4) ustaleniami z Projektantem
5) wiedza i sztuka budowlana
6) Polskimi Normami dotyczącymi danego zakresu robót
7) wszystkimi innymi obowiązującymi przepisami prawa polskiego dotyczącymi danego zakresu robót
8.1.1.	Odbiór Robót zanikających i ulegających zakryciu

Odbiór Robót zanikających i ulegających zakryciu polega na finalnej ocenie ilości i jakości wykonywanych Robót, które w dalszym procesie realizacji ulegną zakryciu. Odbiór Robót zanikających i ulegających zakryciu będzie dokonany w czasie umożliwiającym wykonanie ewentualnych korekt i poprawek bez hamowania ogólnego postępu Robót.

Odbioru Robót dokonuje Inspektor Nadzoru

Gotowość danej  części  Robót do odbioru zgłasza Wykonawca wpisem  do dziennika Budowy z jednoczesnym powiadomieniem Inwestora- Odbiór będzie przeprowadzony niezwłocznie, nie później   jednak   niż   w   ciągu   3   dni   od   daty  zgłoszenia   wpisem   do   Dziennika   Budowy i powiadomienia o tym fakcie Inwestora.

Jakość i ilość Robót ulegających zakryciu ocenia Inspektor Nadzoru na podstawie dokumentacji i w oparciu o przeprowadzone pomiary i oględziny, w konfrontacji z Dokumentacją Projektową, ST i uprzednimi ustaleniami.

8.1.2.	Odbiory częściowe

Należy przeprowadzić badanie pomontażowe częściowe robót zanikających oraz elementów
urządzeń, które ulegają zakryciu (np. instalacje elektryczne podtynkowe), uniemożliwiając ocenę
prawidłowości ich wykonania lub ułatwiając przyszły odbiór końcowy.
Podczas odbioru należy sprawdzić prawidłowość montażu oraz zgodność z obowiązującymi
przepisami i projektem ułożonych przewodów instalacji elektrycznej.

8.1.3.	Odbiór końcowy

Odbiór  końcowy  polegający  na  finalnej  ocenie  rzeczywistego  wykonania  robót  w odniesieniu do zakresu umownego oraz jakości nastąpi po zgłoszeniu gotowości przez Wykonawcę wpisem do dziennika budowy.

Odbioru końcowego dokona komisja odbiorowa wyznaczona przez Zamawiającego w obecności Inspektora Nadzoru i Wykonawcy. Komisja odbiorowa dokona oceny wykonanych robót na podstawie  przedłożonych  dokumentów,  wyników  badań,  pomiarów,  oceny  wizualnej  oraz zgodności wykonania z dokumentacja projektowa i ST.
W przypadku stwierdzenia przez komisje odbiorową, że jakość wykonanych robót nieznacznie odbiega od wymaganej w dokumentacji projektowej i ST i nie ma większego wpływu na cechy eksploatacyjne obiektu, komisja oceni pomniejszoną wartość wykonanych robót w stosunku do wymagań przyjętych w dokumentach umowy.

W  przypadku, gdy komisja stwierdzi usterki wymagające poprawek lub uzupełnień wyznaczy termin na ich usunięcie. Roboty poprawkowe lub uzupełniające nie wykonane w wyznaczonym terminie będą przyczyną przerwania czynności odbiorowych i ustalenia nowego terminu obioru końcowego.
8.1.4.	Przejęcie Robót

Kiedy  całość  Robót  zostanie  zasadniczo  ukończona  i  przejdzie  zadowalająco  Próby
Końcowe Wykonawca może wystąpić o wydanie Świadectwa Przejęcia.

Przejęcia dokonuje Zamawiający, w którego imieniu działają Inspektor Nadzoru i ewentualnie inni przedstawiciele Zamawiającego. Mogą oni korzystać z opinii komisji powołanej dla tego celu przez Zamawiającego

Przed dokonaniem Przejęcia przez Zamawiającego Wykonawca powinien przeprowadzić lub spowodować przeprowadzenie przewidzianych w przepisach lub określonych w umowie prób oraz uzyskać od właściwych organów stosowne zaświadczenia.

Przy dokonywaniu Przejęcia Zamawiający (komisja odbioru działająca w jego imieniu) powinien stwierdzić:

•	zgodność   wykonanych   robót   z   dokumentacja   projektowo-kosztorysową,   warunkami technicznymi  wykonania i  odbioru  robót,  aktualnymi  normami  lub  przepisami,  zapisami w Dzienniku Budowy, zasadami ogólnie przyjętej wiedzy technicznej oraz umową,
•	spełnianie przez obiekt warunków potrzebnych do otrzymania wymaganego przez prawo budowlane pozwolenia na użytkowanie

Przed przystąpieniem do odbioru końcowego Wykonawca robót (oddający) jest zobowiązany do:

•	przygotowania dokumentów pozwalających na należytą ocenę wykonanego obiektu będącego przedmiotem odbioru, a w szczególności umowy wraz z jej późniejszymi uzupełnieniami i  uzgodnieniami, Dziennika Budowy, opinii rzeczoznawców (jeżeli  były one wykonane), projektów z naniesionymi poprawkami odzwierciedlającymi aktualny stan obiektu, ewentualnych przepisów lub instrukcji o obsłudze znajdujących się w obiekcie maszyn, urządzeń i instalacji itp.,
•	umożliwienia przedstawicielowi Zamawiającego (komisji odbioru) zapoznania się  z  tymi dokumentami, z przedmiotem odbioru oraz dokonania potrzebnych sprawdzeń protokołów itp,

Do wystąpienia o Świadectwo Przejęcia Wykonawca zobowiązany jest załączyć następujące dokumenty:

•	Dokumentację Powykonawczą (Dokumentację Projektową z naniesionymi zmianami)- o ile to konieczne,
•	Oryginał Dziennika Budowy i Księgi Obmiaru
•	Specyfikacje Techniczne
•	uwagi  i  zalecenia  Inspektora  Nadzoru,  zwłaszcza  przy  odbiorze  Robót  zanikających  i ulegających zakryciu i udokumentowanie wykonania jego zaleceń,
•	recepty i ustalenia technologiczne,
•	deklaracje zgodności lub certyfikaty wbudowanych materiałów,
•	wyniki badań i pomiarów elektrycznych,
•	wyniki prób pozostałych instalacji wewnętrznych i zewnętrznych
•	opinię technologiczną sporządzoną na podstawie wszystkich wyników badań i pomiarów załączonych do dokumentów odbioru,
•	uwagi dotyczące warunków realizacji Robót,
•	inne dokumenty wymagane przez Zamawiającego
•	kopię mapy zasadniczej powstałej w wyniku inwentaryzacji powykonawczej

Dokumentacja odbiorowa powinna być spięta, posiadać ponumerowane strony z załączonym spisem zawartości w segregatorze. Dokumentacja musi być przejrzysta, czytelna i wykonana w sposób schludny. 
Każdy atest, deklaracja zgodności i inny dokument powinien być czytelny, posiadać opis o treści "Materiały zostały wbudowane do:…………" (jeżeli jest to kopia posiadać pieczątkę „Za zgodność z oryginałem”) oraz opieczętowane i podpisane przez Wykonawcę.

Uwaga!!! Nieczytelna i niekompletna dokumentacja powykonawcza będzie podstawą do nieprzystąpienia ze strony Zamawiającego do czynności odbioru końcowego.

W przypadku, gdy według komisji Roboty pod względem przygotowania dokumentacyjnego nie będą gotowe do odbioru końcowego, komisja w porozumieniu z Wykonawcą wyznaczy ponowny termin odbioru końcowego Robót.
8.1.5.	Odbiór pogwarancyjny

Odbiór  pogwarancyjny  polega  na  ocenie  wykonanych  robót  związanych  z  usunięciem  wad ujawnionych w okresie gwarancji i rękojmi.

9.	PODSTAWA PŁATNOŚCI
Podstawę płatności stanowi komplet wykonanych robót i pomiarów powykonawczych.
Zasady rozliczania i płatności za wykonane roboty będą określone w umowie.

9.1.	Ustalenia ogólne

Podstawą płatności jest cena, skalkulowana przez Wykonawcę za jednostkę obmiarową ustaloną dla danej pozycji w Przedmiarze Robót. Cena jednostkowa pozycji będzie uwzględniać wszystkie czynności, wymagania i badania składające się na jej wykonanie.

Płatność należy przyjmować zgodnie z obmiarem i własną oceną zakresu robót. Jako element pomocniczy do wyceny wykorzystać należy Przedmiary Robót .

Cena jednostkowa będzie obejmować:

•	robociznę bezpośrednią,
•	wartość zużytych materiałów wraz z kosztami zaopatrzenia i transportu na plac budowy
•	wartość pracy sprzętu wraz z kosztami jednorazowymi, (sprowadzenie sprzętu na Teren Budowy i z powrotem, montaż i demontaż na stanowisku pracy), koszty pośrednie, w skład których wchodzą,:
•	płace personelu i kierownictwa budowy,
•	pracowników nadzoru i laboratorium,
•	koszty urządzenia i eksploatacji zaplecza budowy (w tym energii i wody, budowy dróg dojazdowych itp.),
•	koszty dotyczące oznakowania Robót,
•	wydatki dotyczące bhp,
•	usługi obce na rzecz budowy,
•	ekspertyzy dotyczące wykonanych Robót,
•	roboty pomiarowe, przygotowawcze,
•	przygotowanie podłoża, uchwytów itp.,
•	montaż przepustów,
•	zakup kompletu materiałów, urządzeń i wszystkich prefabrykatów oraz transport na miejsce wbudowania,
•	wykonanie robót montażowych,
•	wykonanie podłączenia urządzeń,
•	zarobienie i przewodów jedno- i wielożyłowych,
•	wykonanie pomiarów elektrycznych i wszystkich koniecznych badań potwierdzonych protokołami  zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami miedzy innymi:
•	pomiary elektryczne obwodu
•	pomiary skuteczności ochrony przeciwporażeniowej
•	pomiary impedancji pętli zwarciowej
•	próby pomontażowe, sprawdzenie działania poszczególnych urządzeń, o ile jest to możliwe, sprawdzenie funkcjonalności układów,
•	wykonanie pomiarów, odbiorów,
•	doprowadzenie terenu do stanu sprzed rozpoczęcia robót, prace porządkowe.
•	ubezpieczenia oraz koszty zarządu przedsiębiorstwa Wykonawcy;
•	zysk kalkulacyjny zawierający ewentualne ryzyko Wykonawcy z tytułu innych wydatków mogących wystąpić w czasie realizacji Robót i w okresie gwarancyjnym,
•	podatki obliczane zgodnie z obowiązującymi przepisami, do cen jednostkowych nie należy doliczać podatku VAT.

9.2.	Koszty zawarcia ubezpieczeń na Roboty Kontraktowe

Koszty  zawarcia  ubezpieczeń  wymienionych  w  Warunkach  Ogólnych  i  Warunkach Specjalnych Umowy ponosi Wykonawca.

9.3.	Koszty pozyskania Zabezpieczenia wykonania i wszystkich wymaganych Gwarancji.

Koszty pozyskania Zabezpieczenia wykonania i wszystkich wymaganych Gwarancji ponosi Wykonawca.

10.	DOKUMENTY ODNIESIENIA

•	dokumentacja projektowo-kosztorysowa
•	aprobaty techniczne okazane przez Wykonawcę
•	SIWZ
•	umowa z Inwestorem
•	obowiązujące polskie przepisy prawne i polskie normy oraz normy zharmonizowane europejskie.

DOPUSZCZA SIĘ ZASTOSOWANIE W REALIZACJI ZADANIA – MATERIAŁÓW, APARATÓW i URZĄDZEŃ ZAMIENNYCH O PARAMETRACH TECHNICZNOEKSPLOATACYJNYCH / FUNKCJONALNO / ESTETYCZNYCH - CO NAJMNIEJ RÓWNOWAŻNYCH lub WYŻSZYCH , ZAPEWNIAJĄCYCH NIEZMIENNOŚĆ PARAMETRÓW W CZASIE GWARANCJI i PO GWARANCJI CO NAJMNIEJ 36- MIESIĘCY – CHYBA ŻE POWYŻSZA DOKUMENTACJA WSKAZUJE INACZEJ.
WSZELKIE EWENTUALNE ZMIANY W ZASTOSOWANIU MATERIAŁÓW WINNE BYĆ UZGODNIONE Z AUTOREM OPRACOWANIA.

11.	PRZEPISY ZWIĄZANE
11.1.	Ustawy

•	Ustawa z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity – Dz.U. 2010 nr 243 poz.1623)

11.2.	Rozporządzenia

•	Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 Nr 75 poz. 690) wraz z późniejszymi zmianami
•	Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. 2003 nr 121 poz. 1138)
•	Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 września 1997 r. – w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. Nr 169, poz.1650).
•	Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. – w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U. Nr 47, poz. 401).
•	Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003 r. – w sprawie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (Dz. U. Nr 120, poz. 1126).
•	Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2004 r. – w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego (Dz. U. Nr 202, poz. 2072).
•	Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 11 sierpnia 2004 r. – w sprawie sposobów deklarowania wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (Dz. U. Nr 198, poz. 2041).
•	Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 27 sierpnia 2004 r. – zmieniające rozporządzenie w sprawie dziennika budowy, montażu i rozbiórki, tablicy informacyjnej oraz ogłoszenia zamawiającego dane dotyczące bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia (Dz. U. Nr 198, poz. 2042).
11.3.	Normy
Mają zastosowanie wszystkie związane z tym tematem normy polskie (PN) i branżowe (BN), w tym w
szczególności:

•	Przepisami Eksploatacji Urządzeń Elektroenergetycznych,
•	Warunkami technicznymi wykonania i odbioru robót elektrycznych,
•	PN-EN 62305-1(2):2008 Ochrona odgromowa - Część 1: Zasady ogólne oraz Część 2: Zarządzanie ryzykiem.
•	PN-EN 62305-3(4):2009 Ochrona odgromowa - Część 3: Uszkodzenia fizyczne obiektów i zagrożenie życia oraz Część 4: Urządzenia elektryczne i elektroniczne w obiektach.
•	PN-IEC 364-4-481:1994 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Ochrona zapewniająca bezpieczeństwo – Dobór środków ochrony w zależności od wpływów zewnętrznych - Wybór środków ochrony przeciw pożarowej w zależności od wpływów zewnętrznych,
•	PN-EN 12464-1:2011 Światło i oświetlenie – Oświetlenie miejsc pracy – Część 1: miejsca prazy we wnętrzach,
•	PN-HD 60364-1:2010 Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 1: Wymagania podstawowe, ustalanie ogólnych charakterystyk, definicje,
•	PN-HD 60364-4-41:2009 Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 4-41: Ochrona dla
•	zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed porażeniem elektrycznym,
•	PN-IEC 60364-4-43:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przed prądem przetężeniowym,
•	PN-IEC 60364-4-442:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przed przepięciami. Ochrona instalacji niskiego napięcia przed przejściowymi przepięciami i uszkodzeniami przy doziemieniach w sieciach wysokiego napięcia
•	PN-IEC 60364-4-443:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przed przepięciami. Ochrona przed przepięciami atmosferycznymi lub łączeniowy,
•	PN-IEC 60364-4-473:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Stosowanie środków ochrony zapewniających bezpieczeństwo. Środki ochrony przed prądem przetężeniowym,
•	PN-IEC 60364-4-482:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Dobór środków ochrony w zależności od wpływów zewnętrznych. Ochrona przeciwpożarowa,
•	PN-IEC 60364-5-51:2000 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Postanowienia ogólne,
•	PN-IEC 60364-5-52:2002 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Oprzewodowanie,
•	PN-IEC 60364-5-523:2001 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Obciążalność prądowa długotrwała przewodów,
•	PN-IEC 60364-5-53:2000 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Aparatura łączeniowa i sterownicza
•	PN-IEC 60364-5-534:2003 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Urządzenia do ochrony przed przepięciami
•	PN-IEC 60364-5-537:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Aparatura rozdzielcza i sterownicza. Urządzenia do odłączania izolacyjnego i łączenia,
•	PN-HD 60364-5-559:2010 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Część 5-55: Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Inne wyposażenie – Sekcja 559: Oprawy oświetleniowe i instalacje oświetleniowe,
•	PN-EN 1838:2005 Zastosowanie oświetlenia – Oświetlenie awaryjne,
•	PN-EN 50172:2005 System awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego,
•	PN-IEC 60364-5-56:1999 Instalacje elektryczne w obiektach biurowych – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Instalacje bezpieczeństwa,
•	PN-92/N-01256.02 Znaki bezpieczeństwa. Ewakuacja
•	PN-EN 50310:2007 Stosowanie połączeń wyrównawczych i uziemiających w budynkach z zainstalowanym sprzętem informatycznym,
•	PN-HD 60364-7-701:2010 Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 7-701: Wymagania dotyczące specjalnych instalacji lub lokalizacji – Pomieszczenia wyposażone w wannę lub prysznic,
•	PN-HD 60364-6:2008 Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 6: Sprawdzanie,
•	PN-EN 31293:2000 Znakowanie urządzeń elektrycznych danymi znamionowymi dotyczącymi zasilania elektrycznego – Wymagania bezpieczeństwa a także: arkusze normy PN-EN 62305, PN-IEC 60364-7-707
•	PN-HD 60364-7-712:2007; Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Część 7-712: Wymagania dotyczące specjalnych instalacji lub lokalizacji - Fotowoltaiczne (PV) układy zasilania
•	PN-EN 61173:2002; Ochrona przepięciowa fotowoltaicznych (PV) systemów wytwarzania mocy elektrycznej – Przewodnik

UWAGA
W przypadku wycofania w/w norm stosować obecnie obowiązujące. W przypadku
wycofania normy bez zastąpienia, stosować ostatnią obowiązującą lub aktualne zalecenia
branżowe wg SEP, chyba że inne przepisy szczegółowe określają inaczej.